Grönland köpekbalıklarının uzun yıllar boyunca son derece sınırlı bir görme yetisine sahip oldukları düşünülüyordu. Araştırmacılar, yaşamlarının büyük kısmını okyanusun karanlık derinliklerinde geçirdiğini ve kornealarına yapışan parazitlerin bu görüşü pekiştirdiğini belirtmişti. Ancak uluslararası bir ekip, bu köpekbalıklarının aslında görebildiklerini ve görsel sistemlerini uzun süre koruduklarını gösterdi.
YÜKSEK YAŞLARINIZA RAĞMEN GÖRÜŞÜ SÜRÜN 2020 ile 2024 yılları arasında ilgili bölge yönetimlerinden alınan izinler çerçevesinde yakalanan ve ötenazi uygulanan Grönland köpekbalıklarının gözleri üzerinde detaylı çalışmalar yürütüldü. İncelenen bireylerin tümünün yaşı 100 yılı aştı; en yaşlı örneğin ise 130 yaşın üzerinde olduğu değerlendiriliyor. Bu tür, genellikle yüzeyden yaklaşık 1200 metre derinliğe kadar uzanan sularda yaşamını sürdürüyor. Derinlikteki ışık seviyesi çok düşüktü ve 1000 metre derinliğe kadar güneş ışığının neredeyse tamamen azaldığı biliniyordu. Parazitler ve düşük aydınlatma koşulları, türün görme kapasitesinin zayıf olduğuna ilişkin eski düşünceleri güçlendirdi.
ZAMAN GEÇSE BİLE BOZULMUYOR Ancak moleküler, genomik ve doku düzeyindeki incelemeler bu kanaati değiştirdi. Retinada tipik olarak iki ışığa duyarlı hücre türü olan çubuk ve koni bulunurken, Grönland köpekbalıklarının retinasında koni hücresi tespit edilmedi. Bu durum, özellikle düşük ışık koşullarında yaşayan bazı canlılarda görülen özel bir adaptasyon olarak değerlendiriliyor. İncelenen rodopsin proteininin duyarlılığı, yaklaşık 458 nanometrede zirve yaparak mavi dalga boyuna denk geldi; bu değer, köpekbalıklarının yaşadıkları derinliklerde en zayıf ışığın en kuvvetli olduğu aralığa tekabül ediyor.
Retinaların, 100 yaşın üzerinde olan bireylerde dahi bozulma göstermediği belirtildi; parazit bulunduğuna rağmen korneanın gelen ışığın büyük bir kısmını iletmeyi sürdürdüğü saptandı. Bu bulgular, Grönland köpekbalıklarının karanlık derinliklerde kalıcı gece görüşüne son derece iyi uyum sağladığını ortaya koyuyor. Ayrıca, türün olağanüstü uzun ömrüyle ilişkilendirilen DNA onarım mekanizmalarının retina sağlığını korumada rol oynayabileceği öne sürülüyor; ancak bunun insan göz sağlığı üzerindeki etkileri henüz netleşmiş değil. Bu sonuçlar Nature Communications dergisinde yayımlandı.
News
