Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, bugün TÜİK’in 2025 yılı bitkisel üretim için ikinci tahminini değerlendirdi. Tarımda karşılaşılan sorunların derinleştiğini belirten Gürer, çiftçi sayısında azalma ve ekilebilen arazilerde daralmanın yanı sıra girdi maliyetlerindeki artışın da süreceğini ifade etti. TÜİK’in yeni tahminlerinde bitkisel üretimde kayıp beklenen oranlar dikkat çekici seviyelerde.
Gürer’in vurgu yaptığı rakamlara göre, tahıl üretiminin 2024’te yaklaşık 39 milyon ton olarak öngörüldüğü, 2025 için ise 34 milyon 200 bin tona kadar gerileyebileceğinin öngörüldüğü belirtildi. Mayıs ayı öngörüsüne göre 3 milyon 200 bin tonluk ek bir düşüşün daha söz konusu olduğu belirtildi. 2024 yılında buğday üretiminin 20 milyon 800 bin tondan, Mayıs 2025 için 19 milyon 600 bin tona gerilemesi tahmin ediliyordu. Buhdaydaki üretim kaybı bir yıl içinde 3 milyon ton olarak ortaya çıktı; 2023’te yaklaşık 22 milyon ton olan üretimin şu anda 17 milyon ton civarında kaldığı ifade edildi.
Mercimek konusunda durumun daha vahim olduğuna vurgu yapıldı. Anadolu’nun topraklarında yetiştirilen mercimeğin tohumunu Kanada’ya ihraç ettiğimiz bir süreçten bahsedildi; 2024 yılında üretimin 405 bin ton iken Mayıs ayında TÜİK’in 340 bin ton, Ekim 2025 için ise 230 bin ton öngördüğü belirtildi. Bu durum, Türkiye’nin mercimek ithalatını artırma yönündeki baskısını sürdürürken dışa bağımlılığın devam edeceğini gösteriyor. Politikaların mercimek üretimini olumsuz etkilediği kaydedildi.
Patates üretimi 6 milyon 900 bin tondan 6 milyon tona, ayçiçeği ise 2024 yılında 2 milyon 200 bin ton olarak gerçekleşti. Mayıs 2025 için 2 milyon 300 milyon ton öngörülen TÜİK, Ekim 2025’te ise üretimin 1 milyon 800 bin tona düşeceğini bildirdi. Böylece bitkisel üretimde kayıp yaşanan bir yıl olarak kayda geçti ve bu durum rekor denebilecek düşüşleri beraberinde getirdi.
Meyve içecek grubunda 2024 yılında 28 milyon ton üretim kaydedildi. 2025 Mayıs’ta 21 milyon 400 bin ton olarak öngörüldü; Ekim ayında ise 19 milyon 800 tona geriledi. Yaklaşık 10 milyon tonluk meyve içecek grubunda üretim kaybı oluştu.
“BU KAYIPLAR ÇKS’DAKİ ÜRETİM ALANLARI İLE İLGİLİ” ifadesiyle belirtilen kayıpların daha çok ÇKS kapsamında kayıtlı üretim alanlarıyla ilgili olduğuna dikkat çekildi. Üretimdeki başka zayiatın ise çiftçilerde yaşandığına işaret edildi. Nedenler arasında girdi maliyetlerindeki artış, yanlış tarım politikaları, düşük alım fiyatları, zirai don ve kuraklık sıralandı. Tüm bu etkenler bir araya gelerek üretim kayıplarını artırdı. TÜİK’in verileri Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan alındığında, Mayıs ayı itibarıyla zirai donun arz açığı yaratmayacağı yönünde açıklamalar yapılmasına rağmen rakamlar değişti. Bakanlık verilerine göre yalnızca meyvede 10 milyon tonluk bir ürün kaybı oluştu. Bu durum, tarımsal arz açığının ve üretim baskısının ülke genelinde hissedildiğini gösteriyor.
Gürer, tarımsal sorunların varlığını ortaya koyan bu tabloya ilişkin olarak, plansız ve öngörüsüz politikaların çiftçiyi desteklemediğini ve bunun raftaki ürünlerin daha pahalıya satılmasıyla sonuçlandığını kaydetti. Ayrıca, tarımsal üretimdeki bu hızlı düşüşün temel nedenleri arasında girdi maliyetlerindeki artış, yanlış tarım politikaları, düşük alım fiyatları ve doğal afetler bulunduğunu vurguladı.
Not: TÜİK verileri Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan alınarak hazırlanmıştır ve mevcut tahminler üzerinden oluşturulan analizler, üretim planlarının ve politika kararlarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini göstermektedir.
News
