2019 yılında ABD merkezli LIGO gözlemevi, GW190814 adı verilen bir kara delik birleşmesinden kaynaklanan zayıf kütleçekimsel dalgaları tespit etmişti. Bu olayda 23 ve 2.6 Güneş kütlesine sahip iki kara deliğin birleştiği belirlenmişti. Birleşmenin bu derece dengesiz kütle oranına sahip olması, önceki gözlemlerle karşılaştırıldığında dikkat çekiciydi. Karadeliğin birleşme dinamiklerinde ise çoğunlukla kütleler birbirine yakın konumlanır; çünkü kütleçekimsel sürtünme bu yönde ilerler. Ancak GW190814, bu normu sarsan bir oluşum olarak öne çıkıyordu. İki küçük kara delik arasındaki birleşme, aralarındaki farkla şaşırtıyordu ve daha da dikkat çekici olanı, daha küçük olan 2.6 Güneş kütleli kara deliğin tehlikeli sınırda yer almasıydı.
PARMAK İZİ SİNYALİ YAYIYOR Çin Bilimler Akademisi’nden gökbilimciler, bu uyumsuz birleşmenin arkasında gizli bir üçüncü nesnenin bulunduğunu öne sürmüşlerdi. Yeni çalışmalar, olayın arka planında bir süper kütleli kara delik olduğuna işaret eden ipuçlarını ortaya koydu. Yapılan simülasyonlar, üçüncü nesnenin kütleçekimsel dalgalar üzerindeki etkisini inceleyerek bu etkiye özgü bir “parmak izi” sinyalinin varlığını tespit etti. LIGO verileri yeniden incelenince bu sinyalin gerçekten mevcut olduğu görüldü.
EVRENDE İLK KEZ GÖRÜNTÜLENDİ Araştırmaya göre, üçüncü nesne büyük olasılıkla bir süper kütleli kara deliğidir. Bu tür nesneler genellikle en az 100 bin Güneş kütlesine sahiptir. Böylece iki küçük kara delik, bu devasa nesnenin yörüngesinde dönerken kendi aralarında birleşmiş olabilirler. Bu tür bir üçlü yapı, evrende ilk kez gözlemlenmiş durumda.
Birleşme sonrası ortaya çıkan yeni kara delik, süper kütleli kara deliğin yörüngesinde milyarlarca yıl daha dönmeye devam edecek ve sonunda onun tarafından yutulacaktır. Çalışmanın ortak yazarlarından Wen-Biao Han, bu keşfin yalnızca ikili kara delik oluşumuna dair önemli ipuçları sunmakla kalmayıp, benzer eşitsiz birleşmelerin ardındaki gizli devleri tespit etmenin de yeni yollarını açtığını ifade etti.
News
