HH30: Yıldızların Doğum Yeri
Hubble Uzay Teleskobu tarafından keşfedilen HH30, yoğun bir gaz ve toz diskiyle çevrili, hâlâ oluşum aşamasında olan bir yıldız sistemi. Yeni elde edilen görüntüler, toz ve gazın koni şeklindeki akışlarını ve uzaya doğru fırlayan dar bir jet akımını gözler önüne seriyor. James Webb Uzay Teleskobu (JWST), günümüzün en gelişmiş uzay gözlemevi olarak tanınıyor. 25 Aralık 2021’de fırlatılan bu teleskop, Dünya’dan 1.5 milyon kilometre uzaklıkta, Güneş yörüngesinde konumlanmış durumda. 6.5 metrelik altın kaplama aynası ve güçlü kızılötesi algılama sistemleri ile evrenin derinliklerindeki yıldız oluşum süreçlerini inceleme kapasitesine sahip.
Yıldızlar Nasıl Oluşuyor?
HH30, Herbig-Haro (HH) nesneleri olarak adlandırılan bir tür parlak nebuladır. Bu tür nebula, genç yıldızlardan fırlayan yüksek hızlı iyonize gaz jetlerinin, çevresindeki yıldızlararası maddeyle çarpışması sonucu oluşur. Bu jetler, uzayda yüzlerce kilometre hızla hareket ederek şok dalgaları yaratır ve çevredeki gazı ısıtarak görünür ve kızılötesi dalga boylarında ışıldamalarına neden olur. Gökbilimciler, HH30’un en dikkat çekici özelliğinin bipolar jetler olduğunu vurguluyor. Hubble tarafından yapılan gözlemler, diskin kenardan görünümünü göstererek merkezdeki yıldızı doğrudan gözlemlemeyi engellese de, disk içindeki gezegen oluşum süreçlerini inceleme fırsatı sunuyor.
‘Ayın Fotoğrafı’
Astronomlar, JWST’nin verilerini Hubble Uzay Teleskobu (HST) ve Atacama Büyük Milimetre Dizisi (ALMA) gözlemevlerinden gelen verilerle birleştirerek HH30’un disk yapısını çoklu dalga boylarında inceledi. Ortaya çıkan görüntü, şimdiye kadar elde edilen en detaylı görüntülerden biri olarak “Ayın Fotoğrafı” olarak yayımlandı. JWST’nin kızılötesi gözlem kapasitesi, bilim insanlarının milimetre boyutundaki toz tanelerinin disk içindeki dağılımını takip etmesine olanak tanıdı. Ancak, ALMA gözlemevi sayesinde daha büyük toz parçacıklarının dar bir alanda yoğunlaştığı tespit edildi. Daha küçük parçacıklar ise daha geniş bir alana yayılmıştı.
Araştırmalar, büyük toz parçacıklarının diskin içinde hareket ederek ince bir tabakaya yerleştiğini gösteriyor. Bu durum, gezegen sistemlerinin oluşum sürecinde önemli bir aşama olarak değerlendiriliyor. Toz taneleri, zamanla birleşerek kayalara, ardından daha büyük cisimlere ve nihayetinde gezegenlere dönüşüyor. Ayrıca, gözlemler sırasında HH30’un merkezinden yüksek hızda fırlayan dar bir jet akımının çıktığı gözlemlendi. Bu jet akımının, daha geniş ve konik biçimde dışa doğru yayılan bir gaz akışıyla çevrili olduğu dikkat çekti.
News
