Yaşla birlikte hormon üretiminin doğal olarak yavaşlaması, özellikle 50 yaş üzerindeki kişilerde yaygın bir tabloya işaret eder. Ancak yetersiz beslenme, düzensiz uyku, kronik stres, bazı ilaçlar ve otoimmun hastalıklar bu süreci hızlandırabilir. (Endocrine Society, 2024)
Kadınlarda tiroit bozukluğu için en sık karşılaşılan durum hipotiroididir. Kadınlar, erkeklere kıyasla bu bozukluğu daha sık yaşar; oranlar yaklaşık olarak 5 kat fazladır. En çok görülen nedeni bağışıklık sisteminin tiroit dokusuna saldırdığı Hashimoto tiroiditidir. Belirtiler arasında;
- Nedensiz kilo artışı
- Sürekli üşüme ve soğuğa karşı hassasiyet
- Saatte saçı dökülmesi ve kaşlarda seyrelme
- İştah değişiklikleri ve kabızlık
- Depresif ruh hali ve unutkanlık
Türkiye Endokrinoloji Derneği (TEMD) verilerine göre, 50 yaş üstü kadınların %15’inde tiroit fonksiyon bozukluğu saptanabilir.
Doğru test zamanı ve değerlendirme kapsamında tiroit fonksiyonlarını anlamak için TSH, serbest T4 ve serbest T3 seviyeleri incelenir. Gerekirse anti-TPO antikor testi de yapılabilir. Mevsimsel değişiklikler ve akut hastalıklar sonuçları etkileyebileceğinden, testler stabil sağlık durumunda yapılmalıdır.
Gereksiz tiroit ilacı kullanımının sonuçları şunları getirebilir: çarpıntı ve ritim bozuklukları, kemik erimesi riski, uykusuzluk ve anksiyete, iştah artışı ile kas kaybı.
İki ölçüm yapılmalı çünkü testosteron seviyeleri gün içinde değişir ve sabah 07.00–10.00 arasında en yüksek düzeydedir. Bu nedenle kan testleri mutlaka bu saatler arasında ve en az iki farklı günde yapılmalıdır.
Erkeklerde Testosteron düşüklüğü ise şu belirtilerle kendini gösterebilir: sabah sertliğinde azalma, kas kütlesi kaybı ve güçsüzlük, karın bölgesinde yağlanma, motivasyon ve libido düşüklüğü, hafıza zayıflığı ve odaklanma güçlüğü. Türkiye’deki bir çalışmada, 50 yaş üstü erkeklerin %30’unun testosteron düzeylerinin referans aralığının altında olduğu bulunmuş, fakat bunların yalnızca %10’u tedaviye ihtiyaç duymuştur. (Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, 2023)
Gereksiz testosteron tedavisinin riskleri arasında kan pıhtılaşması artışı, doğal testosteron üretiminin baskılanması, karaciğer toksisitesi (özellikle oral formlar) ve prostat büyümesi veya kanseri riskinde artış sayılabilir.
İki ölçüm yapılmalı çünkü testosteron seviyeleri sabah 07.00–10.00 saatlerinde en yüksek düzeydeyken gün içinde dalgalanır. Bu nedenle tanı için tek ölçüm yeterli değildir.
Hormon dengesini doğal destekleyen 6 adım
- Yeterli uyku 7–8 saat uyumak, hormon üretimini dengeler.
- Dengeli protein alımı testosteron ve tiroit hormonlarının üretimi için temel yapı taşıdır.
- D vitamini güneşlenme veya takviye ile yeterli seviyede tutulmalıdır.
- Ağırlık egzersizi kas kütlesini koruyarak testosteronu artırır.
- Stres yönetimi yüksek kortizol hormonunun dengesini bozmasını engeller.
- İyot ve selenyum tiroit sağlığı için gerekli minerallerdir (deniz ürünleri, ceviz, yumurta).
Bugün deneyebileceğiniz 3 öneri
- Sabah yürüyüşü ve güneşlenme D vitamini sentezini artırır ve testosteron ile tiroit metabolizmasını destekler.
- Haftada 2 gün ağırlık egzersizi serbest testosteron seviyelerini yükseltir ve tiroit hormonunun dokulara etkisini güçlendirir.
- İyot–selenyum içeren bir öğün haşlanmış yumurta, ceviz, yoğurt ve ızgara somon gibi kaynakları bir araya getirir.
News
