Ortadoğu’daki gerilimler ve Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riskleri artarken İran’ın ham petrol ihracatı kesintiye uğramıyor. Boğaz, küresel petrol ticaretinin kritik geçiş noktası olarak konumunu koruyor ve Çin, İran’ın petrolünün büyük bir kısmını almaya devam ediyor; bu durum Çin’in ülkenin en büyük alıcısı olma rolünü pekiştiriyor. Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık beşte birini taşıyor ve artan askeri gerginlikler nedeniyle enerji piyasalarının odağında yer alıyor.
AA muhabirinin Kpler ve TankerTrackers verilerinden derlediği bilgilere göre, Çin İran’ın ham petrolünün %80’inden fazlasını alıyor. Bölgede çatışmaların yoğunlaşmadan önce Çin’deki rafineriler günlük yaklaşık 1,3–1,4 milyon varil İran petrolü ithal ediyordu. Yaşanan çatışmalara rağmen İran, Hürmüz Boğazı üzerinden hacimli petrol sevkiyatını sürdürmeye devam ediyor. 28 Şubat’tan bu yana en az 11–12 milyon varil petrol boğazdan geçti.
İran petrolünün büyük kısmı uluslararası piyasalara kıyasla indirimli olan bağımsız rafineriler aracılığıyla alınıyor. ABD yaptırımları nedeniyle Çin, İran petrolünün en önemli alıcısı konumunda bulunuyor. Uzmanlar, çatışma ortamında da İran’ın petrol satışlarını sürdürmesinin ülkenin ham petrol ihracatına olan bağımlılığını ve Çin’in enerji ortağı olarak önemini bir kez daha gösterdiğini belirtiyor.
DENİZ TAŞIMACILIĞINDAKİ AKSAMA EN ACİL RİSK Wood Mackenzie Emtia Araştırmaları’nda yer alan görüşlere göre, İran’ın ihracatını sürdürmesi bölgesel deniz ticaret yollarına bağlı. Ancak deniz taşımacılığındaki aksamaların ihracata dayalı ekonomide önemli bir risk oluşturabileceği ifade ediliyor. “Hürmüz Boğazı’nın kapanması İran’ın ihracata dayalı ekonomisi için ciddi bir meydan okumadır,” diyen uzmanlar, altyapı tahribatının da ekonomide baskıyı artıracağını belirtiyorlar.
YAPTIRIMLI PETROL AKIŞI KÜRESEL PİYASALARI DALGALANDIRIYOR İran’ın alternatif ticaret kanalları üzerinden küresel piyasalara ulaşması, paralel bir piyasa dinamiği yaratıyor. Uzmanlar, başlıca alıcının Çin olduğuna işaret ederken bu ticaretin bağımsız rafineriler üzerinden gerçekleştirilmesinin, ABD finans sisteminin dışındaki işlemleri kolaylaştırdığını vurguluyor. Hacmin bir kısmının depolandığı belirtiliyor. Günlük olarak bakıldığında, yaptırımlı petrol miktarının küresel piyasa büyüklüğüne kıyasla nispeten sınırlı olduğu ifade ediliyor.
PETROL İHRACATI İran için en önemli kalem Enerji piyasaları uzmanı Vandana Hari, petrol ihracatının çatışma döneminde İran ekonomisini ayakta tutmanın kritik unsuru olduğuna vurgu yapıyor. Altyapı zararlarının ekonomik toparlanmayı tehdit ettiği belirten Hari, petrol ve doğal gaz üretim altyapısının zarar görmesi halinde ülkenin yeniden inşası için en önemli gelir kaynağını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağını ifade ediyor.
News
