Orta Doğu’da yükselen gerilimler, küresel enerji piyasalarında beklenmedik bir baskıya yol açtı. Varil başına fiyatlar 120 dolara yaklaşırken, İran’ın “varil başına 200 dolara hazır olun” tehdidi Uluslararası Enerji Ajansı’nı (IEA) acil önlemler geliştirmeye itti. Türkiye de dahil edilerek 32 üye ülke, fiyat şokunu engellemek amacıyla stratejik petrol rezervlerini devreye sokma kararı aldı.
ABD, İsrail ve İran arasındaki üçgen gerilim, yalnızca bölgesel bir güvenlik meselesi olmaktan çıkıp küresel ekonomiyi sarsan bir risk haline geldi. Küresel ticaretteki kırılganlık ise özellikle deniz taşımacılığı yoluyla hareket eden petrolün %20’sinin tek bir dar boğazdan geçmesiyle netleşti. İran Devrim Muhafızları’nın son açıklamaları piyasalarda ivmeyi artırdı ve komutan İbrahim Zülfikari’nin “Boğazdan bir damla bile petrol geçmesine izin vermeyeceğiz” şeklindeki uyarısı fiyatları tetikledi.
200 dolar seviyesinin yaratacağı ekonomik yük konusunda uzmanlar net bir uyarı yapıyor: Petrol fiyatları bu seviyeye ulaştığında küresel talep zayıflayabilir ve ekonomik durgunluk derinleşebilir. Tüketici üzerindeki etkiler enerji maliyetlerindeki fırtına, ulaşım, lojistik ve gıda maliyetlerini aynı anda artırarak enflasyonu hızla yükseltecek; sanayi ise havacılık, taşımacılık ve ağır sanayi dallarında maliyetleri karşılayamayarak işten çıkarmalar ve üretim kesintileriyle karşı karşıya kalacak.
IEA ile 32 Ülke arası ‘kalkan’ hamlesi kapsamında kriz kontrollü bir çerçeveye taşınmaya çalışılıyor. Fatih Birol önderliğindeki bu koalisyon, piyasalara güven aşılamak amacıyla acil durum hedefli stratejik rezervlerden yüz binlerce varil petrol serbest bırakmayı kararlaştırdı. Piyasalara dahil olan ülkeler; Avrupa’da Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya gibi pek çok üye, Amerika ve Asya-Pasifik’ten Kanada, Japonya ve Avustralya gibi ülkeler ile Türkiye gibi Avrasya konumundaki üyeleri kapsıyor.
Enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi konusundaki zaaflar ve fosil yakıt bağımlılığı, küresel ekonomiyi jeopolitik gelişmelere bağımlı kılıyor. Uzmanlar, diplomatik bir çözüme varılıncaya kadar piyasalarda yüksek oynaklığın devam edeceğini belirtiyorlar.
News
