İTOSAM Raporu: İstihdam Sorunları ve Çözüm Önerileri
İstanbul Ticaret Odası Stratejik Araştırmalar Merkezi (İTOSAM) tarafından yayımlanan “İstihdamı Kazanmak: Firmaların Çalışan İstihdamında Yaşadığı Sorunlar ve Çözüm Önerileri” başlıklı rapor, Türkiye’nin ekonomik kalkınma sürecinde daha nitelikli ve dengeli bir istihdam piyasasına olan ihtiyacını vurgulamaktadır. Raporda, mavi yakalı çalışanların istihdamında karşılaşılan sorunların başında teknik eğitim sistemindeki yapısal problemler ve mesleklerin imajı ile ilgili statü sorunları gelmektedir. Beyaz ve gri yakalı çalışanlar için ise yükseköğretim sistemindeki yapısal sorunlar ile teknolojik açığın önemli bir yer tuttuğu ifade edilmektedir.
İstanbul’un, Türkiye genelindeki toplam istihdamın yaklaşık %20’sini barındırdığına dikkat çeken raporda, işverenler tarafından ilan edilmiş ve henüz doldurulmayı bekleyen “açık işlerde” mavi yakalı mesleklerin belirgin bir hakimiyeti olduğu gözlemlenmektedir. Özellikle zanaatkarlar, operatörler ve montajcılardan oluşan orta vasıflı mavi yakalı mesleklerdeki “açık iş” oranının, işsizlik oranından daha yüksek olduğu vurgulanmaktadır. Bu durum, “iş beğenmeme” olgusunun ülkemizde bu meslek gruplarında yoğunlaştığını göstermektedir.
‘Mavi Yakalı Çalışan İhtiyacı Süreklilik Arz Ediyor’
Raporda, anket yapılan firmaların görüşleri de önemli bir yer tutmaktadır. Lojistik sektöründe faaliyet gösteren bir firma, mavi yakalı çalışan bulma ve mevcut çalışanları elde tutma konularında ciddi sorunlar yaşadığını belirtmektedir. Firmanın ifadesine göre, üniversite mezunları, “Dört yıllık üniversite bitirdim, bu mavi yakalı işi nasıl yapabilirim?” şeklinde bir yaklaşım sergilemektedir. Ayrıca, mevcut mavi yakalı çalışanların, %10 gibi görece küçük bir ücret farkı nedeniyle toplu bir şekilde başka bir firmaya geçebildiği de ifade edilmektedir.
Tekstil sektöründe yer alan bir başka firma, mavi yakalı çalışan bulmakta zorluk çektiğini ve bu durumun özellikle İstanbul’da geçerli olduğunu, bu nedenle üretimi kısmen Anadolu’ya kaydırmak zorunda kaldıklarını açıklamaktadır. İmalat sektöründe faaliyet gösteren bir firma ise gençlerin mavi yakalı işlere ilgi göstermediğini, vasıflı mavi yakalı çalışan bulmanın yanı sıra, yetiştirecek eleman bulmakta da ciddi sıkıntılar yaşadıklarını dile getirmiştir.
Usta Kaynakçı, 10 Yıllık Bankacıdan Yüksek Maaş Alıyor
İmalat sektöründe faaliyet gösteren ve ankete katılan bir başka firma, “kalifiye (mavi yakalı) personel ve ‘vasıflı usta’ bulmanın çok zor olduğunu, bu nedenle kriterleri gevşetmeye başladıklarını” belirtmektedir. Ayrıca, işe başlayanların çoğunun işi ağır bulup “üç-beş gün” çalıştıktan sonra işi bırakma eğiliminde olduğu ifade edilmektedir. Bu firmalar, vasıflı çalışanları elde tutabilmek için her türlü problemi çözmeye çalıştıklarını ve mümkün olan en iyi ücretleri sunmaya gayret ettiklerini vurgulamaktadır. Örneğin, “usta kaynakçı”, 10 yıllık bir bankacıdan daha yüksek bir maaş almaktadır.
Hizmetler sektöründe faaliyet gösteren bir başka firma da, ‘teknik personel’ bulma konusunda zorluklar yaşadığını ve elemanların vasıf kazandıktan sonra yaptıkları ilk işin genellikle kaçmak olduğunu belirtmektedir. Bu firma, vasıflı veya yetiştirilmek üzere mavi yakalı çalışan ihtiyacının süreklilik arz ettiğini ifade etmektedir. Ayrıca, teknik alanlarda vasıflı eleman bulmakta zorluk çeken başka firmalar da bulunmaktadır.
Raporun sonuç bölümünde ise, “Çalışanlar-firmalar-toplum üçgeninde ortaya çıkan bu kaybet-kaybet-kaybet sarmalının, kazan-kazan-kazan iklimine dönüştürülebilmesi için çok boyutlu ve kapsamlı bir istihdam stratejisinin, politikasının, planının geliştirilmesi ve atılacak kısa, orta, uzun vadeli somut adımların belirlenmesi, programlanması ve hayata geçirilmesi gerekmektedir” ifadelerine yer verilmektedir.
News
