Milyonlarca yıl süren aşırı sıkıştırma süreçleri sonucunda oluşmuş, odunlardan elde edilen düz siyah, opak bir değerli taş olan jet, Victoria dönemi boyunca moda ve mücevherlerin bir kişinin sosyal statüsünü, mali zenginliğini ve duygusal durumunu ustaca ifade ettiği bir dönemde öne çıkan bir materyal olmuştur. Cnn.com‘da yer alan haberlere göre, Viktorya dönemi kıyafetleri sembolizmle doluydu ve dönemin katı nezaket kuralları ve sosyal sınıf yapılarına uygun olarak gelişti.
Dönemin simgeleri arasında sıkı korseler ve silindir şapkalar, zenginliği ve nezaketi temsil ederken, güvercin figürleri gibi mücevherler bireylerin derin dini bağlılıklarını ifade ediyordu.
Kraliçe Victoria’nın Moda Anlayışı
Jet, bilinen en eski değerli taşlardan biri olup, Neolitik Çağ’dan beri (MÖ 7.000-1.7000) sanatçılar tarafından şekillendirilmiştir. Romalılar ve Vikingler, jet kullanarak düğmelerden heykellere, koruyucu muskalara kadar birçok eşya tasarlamışlardır. Ancak, jetin modanın zirveye ulaşmasında en büyük etken, Kraliçe Victoria’nın bu taşı sıkça kullanması olmuştur. Kraliçe, özellikle eşinin, Prens Albert’in ölümünden sonra tamamen siyah kıyafetler giyerek jet takmayı tercih etmiştir; bu durum, jetin yas elbisesiyle özdeşleşmesine yol açmıştır.
Jetin Kaynağını Araştırmak
Dünyanın jet üzerine yaptığı araştırmalarla tanınan İngiliz gemolog Sarah Steele, “Viktorya döneminde herkes jet takmak istiyordu” diyor. “Dünya genelinde jet kaynakları bulmak için Venezuela’ya, İspanya’nın kuzeyine kadar birçok yere gittik ve oradan elde ettiğimiz jetleri İngiltere’ye geri ihraç ettik.” Ancak, jetin sürekli talep görmesi, pazarın daha düşük kaliteli jetlerle dolmasına neden oldu. Bu düşük kaliteli jetler, daha kolay kırılıp çatladıkları için tüketici güvenini sarsmaya başladı. Aynı zamanda, plastik devrimi de hız kazanıyordu. 1907’de icat edilen Bakelite, popüler hale gelmişti ve bazı üreticiler, kazara da olsa, plastik jet üretmeye başlamışlardı. Tüm bunlar, jetin popülaritesinin düşmesine yol açtı. Steele, “Herkes yas tutmaktan bıkmıştı ve ardından Birinci Dünya Savaşı başladı; bu durum jetin modasının sona ermesine yol açtı.” diyor.
Whitby Jetinin Değeri
Son yıllarda, birkaç saygın tasarımcı jet taşını yeniden keşfetti ve bu hafif değeri taşını etkili mağazalar tarafından sunulan zarif mücevher parçalarına entegre etmeye başladı. Bu tasarımcılar, eski jetleri değil, mücevhere hazır jetin altın standardı olarak kabul edilen Whitby jetini tercih ediyorlar. Whitby jetinin tarihi, 1800’lü yıllara kadar uzanıyor ve yalnızca İngiltere’nin Kuzey Yorkshire kıyısındaki Whitby bölgesinde oluşmuştur. Bu jet, zengin siyah rengi ve dayanıklılığı ile ünlüdür; zamanla çatlamaz veya solmaz.
Whitby jetine dair daha fazla bilgi veren Steele, “Whitby jet kesinlikle dünyanın en iyi jeti için yarışıyor” diyor. Aynı zamanda kasabadaki tarihi bir jet atölyesi ve perakende mağazası olan Ebor Jetworks’ün ortak sahibi olan Steele, bu jetin kalitesine vurgu yapıyor.
Nadir Olması ve Moda Dünyasındaki Yeri
Whitby jetinden yapılan parçalar, karmaşık bir şekilde oyulmuş formlarla birlikte, elmaslarla süslenerek eşsiz mücevherler haline gelmektedir. Bu mücevherler, moda tutkunları arasında dikkat çekiyor çünkü jet, elmas ve incilerin aksine gerçekten nadir bir materyaldir. Yeni jet bulmak, çoğu zaman jeolojik oluşumların bulunduğu yerlerde avlanmakla mümkün olmaktadır. Steele ve ekibi, gelgitle sürüklenen gevşek jeti bulmak için kıyı boyunca keşif yapmaktadır. Ancak, Whitby ve çevresinden çıkarılan jet artık özel mülkiyet alanı haline geldiği için, oradan jet toplamak yasal olarak mümkün değildir. Steele, “Dışarıda yeterli jet yok ve büyük jet parçaları satın almak neredeyse imkansız” diyerek bu durumun zorluklarına dikkat çekiyor.
News
