Hazine ve Maliye Bakanlığı, sahte faturalarla mücadelede yapay zeka destekli analitik araç KAŞİF’i devreye alarak günlük tarama kapasitesini günde yaklaşık 4 milyon mükellefe çıkardı. Bu adım, kayıt dışı ekonomiye karşı yürütülen çalışmaların sürdürülebilirliğini güçlendirirken, sahte belge ve haksız iade taleplerini azaltmaya odaklanıyor.
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ise SARP ve RİTAP gibi kurumsal güvenlik uygulamalarıyla sahte belge risklerini kontrol altında tutuyor. KAŞİF ile sahte belge düzenleyenler ve haksız iade talep edenler, artık günlük olarak izleniyor ve tespit ediliyor. Uygulama, GİB Teknoloji birimi ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü iş birliğiyle geliştirilmiş olup, makineler öğrenerek değişen davranışları algılayabiliyor.
KAŞİF’in temel çalışma prensibi kural tabanlı yaklaşımdan bağımsız olarak veri üzerinde yapay zeka modeliyle günlük analiz yapmaktır. Önceden belirlenmiş kurallar yerine, mükellef davranışlarındaki değişimler otomatik olarak izlenir ve her yeni durumda yeniden değerlendirme yapılır.
GÜNDE 4 MİLYON MÜKELLEFİN ANALİZİ KAŞİF, büyük veri platformlarında terabaytlarca veri üzerinden işlem yaparak yaklaşık 4 milyon mükellefi günlük olarak inceler. Fatura, beyan, tahakkuk ve tahsilat gibi geniş bir veri yelpazesi üzerinden riskli durumlar daha hızlı ve doğru biçimde belirlenir; kurulum tarihinden sonraki ilk günlerde bile sahtecilik riski yüksek kullanıcılar tespit edilir.
İlk developments sırasında, faaliyet alanı toptan ticaret olan ve hiçbir alımı bulunmayan bir mükellefin aynı gün içinde 3 farklı fatura düzenlediği belirlendi. Yine, beşinci günde sahte belge düzenleme riski yüksek olan farklı mükellefler için toplam 50 milyon lira tutarında 5 sahte fatura tespit edildi. Bir şirketteki bir çalışan adına kurulan 7 şirketten 6’sının sahte belge amacıyla kurulduğu ve toplam 246 milyon liralık fatura düzenlediği saptandı. Son üç ayda kurulan ve 276 milyar lira değerinde fatura düzenleyen 2.550 mükellefin risk taşıdığı ortaya çıktı.
VERGİ DAİRELERİNE UYARI VE İŞLEM Risk tespiti yüksek olan mükellefler için Vergi Denetim Kurulu’na bildirim yapılır ve bağlı oldukları vergi dairelerinde denetimler başlatılır. Dairelerde alınan kararlar kapsamında sahte belge düzenlemek amacıyla şirketleşen kişilerin kayıtları kapatılır; iş yerlerinde yoklama uygulanır ve gerekli incelemeler yürütülür.
İlgili yetkililer KAŞİF’in mevcut altyapısını sürekli güncelleyerek kayıt dışı ekonomiyi hedef alan operasyonları hızla yönlendirdiklerini belirtirken, Bakan Mehmet Şimşek de yapay zeka ve makine öğrenmesiyle tüm mükelleflerin kayıt içinde kalmasının teşvik edildiğini dile getirdi. Yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetler anında tespit edilip işlem uygulanıyor; rekabeti bozabilecek uyumsuzluklar da azaltılıyor.
News
