Avrupa’nın ham maddeye olan artan iştahı, koskoca kentin tuğla tuğla, parça parça, bina bina taşınmasına yol açtı. CNBC’nin haberine göre Kiruna, Kutup Dairesi’nin yaklaşık 145 kilometre kuzeyindeki bölgede dev bir demir madeni ortaya çıkınca, şehir adeta sırtını değiştirdi ve yeni bir planla hareket etmeye başladı. Madenler büyüyüp kente ağırlık yaptıkça yerin altında ilerleyen tüneller, kent için ciddi bir tehlike haline geldi. Eğer bu komplekse karşı koyamazsa, kent de çökecek durumda.
Şehrin altından zenginlik çıkarıldıkça, yüzlerimizdeki haritalar değişti Eski merkezden yaklaşık 3 kilometre doğuda yeni bir yerleşim kuruluyor ve bu alan, Kiruna’nın kendisini adeta yeniden kopyalıyor. Bu süreç, on yıllar boyu sürecek ve 2035 yılında tamamlanması hedefleniyor. Kiruna, 125 yıl önce devlet destekli LKAB madencilik şirketinin rolüyle kuruldu; bugün Avrupa için küçük bir topluluk olmasına rağmen, kıtlıkla mücadele eden dünyaya uzay merkezi olarak da değer kazanıyor. Avrupa’daki demir cevheri üretiminin %80’ini karşılayan bu şirket, nadir toprak elementleri yatağını da tespit ederek yeşil dönüşüm için kritik bir konuma ulaştı.
Taşınma önündeki engeller yalnızca para veya planlama ile sınırlı değil; çevreye verilecek zarar ve Sami halkının ren geyiği yetiştiriciliğiyle kültürü üzerinde olası etkiler, tartışmaların odak noktasında. Buna rağmen, şehir parçalarına dokunan taşlar yükselmeye devam ediyor. Eski Kiruna’nın tarihi ahşap kilisesi bile, iki gün süren bir operasyonla bütünüyle yeni bölgeye taşındı. Bu süreç, 2004 yılında planlandı ve 2025 Ağustos’unda tamamlanmasıyla dünya çapında ilgi uyandırdı. Kilisenin taşıma anı, kentin madencilikle büyüyen kaderinin simgesi haline geldi.
Yeniden inşa için ödenecek tazminatlar ve toplumun yeni ev arayışı LKAB, madenin genişlemesini destekleme amacıyla yaklaşık 6 bin kişinin ve 2 bin 700 evin daha taşınması gerektiğini duyurdu. Önümüzdeki 10 yıl için ödenecek toplam tazminat maliyeti 22,5 milyar İsveç kronu olarak öngörülüyor. Şirket yöneticisi, taşınması gerekenlere evlerinin piyasa değeri üzerinden %25 ek ödeme veya yeni bir ev inşası olarak bir seçenek sunduklarını belirtiyor ve bu seçeneklerin büyük çoğunluğun yeni konutları tercih ettiğini ekliyor.
Yıllar süren istihdamın dev kazanımı ve zorlukları Yeni kent için geniş araziye ihtiyaç var; fakat bölgenin büyük kısmı hâlâ devletin kontrolünde olduğundan arazi alımları savunma, doğa koruma ve ren geyiği otlatma alanlarıyla çatışıyor. Belediye başkanı Mats Taaveniku, taşınmanın Avrupa için uzun vadede iş fırsatları yaratacağını vurguluyor ve başarılı olabilmek için İsveç hükümeti ile AB’den güçlü siyasi ve mali destek beklediklerini belirtiyor. Belediye ile LKAB arasındaki gerilim ve AB’nin kritik hammaddeler politikası da bu süreçte öne çıkan konular arasında. AB, 2030’a kadar yıllık talebin yüzde 40’ını yerinden karşılamayı hedefleyen bir yaklaşım benimsiyor.
İklim ve konut konuları da yeni merkezde endişe kaynağı Kiruna’nın yeni bölgesi kışın daha sert soğuklara sahne olabiliyor; bazı analizler, ızgara planının soğuk havanın toplandığı alanlarda yüksek binaların dar sokaklarla bir araya gelmesi nedeniyle güneşin kasım aylarında bile yeterince ulaşamayabileceğini öne sürüyor. Yeni bölgenin eksi 35 dereceye kadar düşebilen hava şartları, mevcut Kiruna’dan farklı bir meteorolojik tablo sunuyor. Duygusal bağlar da bu taşınmanın zorlu bir kısmını oluşturuyor; bazı insanlar hatıralarını geride bırakmakta zorlanıyor. Ancak belirsizlikle dolu bu süreç, kentin madenlere bağımlı olduğu gerçeğini hatırlatarak, taşınmanın kaçınılmaz olduğunu da gösteriyor.
News
