Uluslararası bilim insanları, Antarktika’nın en tehditkâr buzulları arasında yer alan Kıyamet Buzulu’nun hızla eridiğini ve bunun küresel deniz seviyelerini yakın dönemde önemli ölçüde etkileyeceğini ortaya koydu. Yeni veriler, su altı fırtınalarının buz tabakasını delip geçerek geri dönüşü olmayan bir süreci tetiklediğini gösteriyor.
OKYANUSUN DİBİNİN KARŞILAŞMASI Uzmanlar, su altındaki dev girdapların karadaki fırtınalar gibi hareket ettiğini ifade ediyor. Farklı yoğunluk ve sıcaklıktaki suların çarpışmasıyla oluşan bu devasa döngüler, okyanusun derinliklerinden güç toplayıp Antarktika’ya doğru ilerliyor ve Thwaites ile Pine Island buzullarının altında ilerleyerek buz tabakasını aşağıdan eritiyor. UC Irvine’den araştırmacı Mattia Poinelli, “Gerçek bir fırtınaya benziyorlar; enerji yüklü, dikey hareketler ve türbülans barındırıyorlar. Okyanus sıcaklığı arttıkça bu süreç daha sık yaşanacak” ifadelerini paylaşıyor.
ELİMİN YAKLAŞAN TEHLİKESİ Buzulların altında meydana gelen bu girdaplar yıl boyunca sürekli olarak oluşuyor. Bilgisayar modelleri ve yüksek çözünürlüklü sensörlerle elde edilen veriler, bu akıntıların çapının 1 ile 10 kilometre arasında değiştiğini gösteriyor; derinlerdeki sıcak suyu yukarı çıkarıp soğuk tatlı suyu dışarı iterken erimeyi hızlandıran bir sarmal yaratıyor.
BUZUL ÇÖKÜNCE NE OLUR? 1980’lerden beri bilim insanları bu iki buzulu “zayıf karın” olarak nitelendiriyor; az bir ısınmanın bile büyük çöküşleri tetikleyebileceği düşünülüyor. Küresel deniz seviyesi yaklaşık 3 metre yükselebilir, kıyı kentleri su altında kalabilir ve milyonlarca insan yer değiştirmek zorunda kalabilir. Ada ülkeleri de haritalardan silinme riskiyle karşı karşıya kalıyor.
ŞU ANKİ SÜREÇ Nature Geosciences’ta yayımlanan çalışmada Batı Antarktika’daki Amundsen Denizi’nin yıl boyunca bu küçük ölçekli“fırtınalarla” dolu olduğu vurgulanıyor. Isınmanın artmasıyla bu akıntıların daha da belirginleşmesi ve buzulların içeriden çökmeye devam etmesi bekleniyor. Sanayi öncesi seviyelerin üstündeki küresel sıcaklıklar, özellikle kutuplarda etkisini en sert şekilde gösterirken Antarktika’daki erime tüm gezegen için büyük bir risk olarak sürüyor.
News
