Kutup Bölgesinden Derin Fiyorta: Atlatılamaz Bir Sismik Şok ve İklim Etkileri

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Grönland’ın doğusundaki Dickson Fiyordu’nda bir dağın zirvesinin çöküşü, modern tarihin en sıra dışı sismik olaylarından birini tetikledi. İklim değişikliği nedeniyle bu dağın eteğindeki buzul istikrarsızlaştı ve 1.200 metre yüksekliğindeki dev kütle dengesini bozdu; neticesinde yaklaşık 25 milyon metreküp kaya ve buz kayalara düştü. Net sonuç olarak, bu devasa düşüş 10 bin olimpik yüzme havuzu kapasitesine yakın bir hacim ortaya çıkardı ve suya karışan enerji kısa sürede 200 metre yüksekliğe ulaşan dev bir dalgaya dönüştü.

Dar fiyortta 9 günlük “çalkalanma” kelimeleriyle hatırlanan süreç, suyun açık denizde enerji kaybı yaşamasının aksine, bu bölgenin dar ve derin fiyort yapısını kullanarak farklı bir fizik kuralını devreye soktu. Fiyort içinde hapsolan su, adeta havuzda çalkalanan su gibi hareket etti ve günler boyunca ileri geri süreklilik gösterdi. Bu uzun süreli dalga hareketi, yer kabuğunda gezegeni sarsan bir uğultunun temelini attı. Olayın meydana geldiği anda insan yokluğunun trajik sonuçları en aza indirdiğiyse de, dev dalgalar bölgedeki 70 kilometre uzaklıktaki bir araştırma istasyonunu yerle bir etti.

Buzullar eridikçe “mega olaylar” artıyor, diye uyarıyor uzmanlar. Küresel ısınmanın etkisiyle kutuplardaki buz tabakalarının hızla küçülmesi, dağların temel desteğini zayıflatıp bu tür devasa yer kaymalarını tetikleyebiliyor. Bilim insanları, benzer mega olayların gelecekte daha sık ve daha şiddetli yaşanabileceği konusundaki kaygılarını sürdürüyorlar. İklim değişikliği artık sadece hava durumunu değil, toprağın da sarsıntı altında kalabileceğini gösteriyor.