1966 yılında Ay’a yumuşak iniş yapan Luna 9, Dünya’ya ilk kez başka bir gök cisminin yüzeyinden fotoğraflar göndererek uzay yarışında önemli bir adım atmıştı. Üç yıl önce Sovyetler Birliği için avantaj sağlayan bu görev, tam konumunun uzun yıllar netleşememesiyle anılır oldu. Özellikle iniş anındaki alışılmadık yöntem ve hatalı hesaplamalar, Ay yüzeyindeki yerinin belirsizliğini derinleştirdi.
Ay yüzeyine temas etmeden önce şişirilebilir amortisörlere sahip küresel bir iniş kapsülü açan Luna 9, yüzeyde birkaç defa hafifçe sekerek durdu. Sovyet yetkilileri, görev sonrası iniş koordinatlarını Pravda’da yayımlasa da bu bilgiler ileri yıllarda tartışmalara yol açtı. Nihayet 2009 yılında NASA’nın Ay Yörünge Keşif Aracı (LROC) taramasıyla, Luna 9’un belirtilen noktada bulunmadığı ortaya çıktı.
Bir veri bilimci olan Lewis Pinault’nın geliştirdiği yapay zekâ tabanlı yaklaşım, bu durum için yeni bir ivme kazandırdı. Apollo görevlerinin iniş alanlarına ait LROC görüntüleriyle eğitilen sistem, Ay yüzeyinde insan yapımı izleri tespit edebilecek düzeye ulaştı. Testler, 1970’te Ay’a inen Luna 16’nın verileriyle de yüksek doğruluk gösterdi.
Araştırmacılar, sonunda Pravda’da belirtilen yaklaşık 5’e 5 kilometrelik alanı taramaya odaklandı. Yapay zeka, Ay topraklarında bir araç bıraktığından şüphe edilen bir dizi olası konumu işaretledi. Bu aday noktalarının doğrulanması için uzun bir bekleyişe gerek kalmaması ise sürpriz olmayabilir. Hindistan’ın Chandrayaan-2 yörünge aracı, Mart 2026’da bölgenin üzerinden geçerek yüksek çözünürlüklü veriler sağlayacak ve Luna 9’un konumunun netleşmesini hızlandıracaktır. Böylece uzay tarihinin kayıp parçalarından biri, yeni verilerle yeniden bütünlük kazanmaya doğru ilerliyor.
News
