Mantarlar, yaklaşık 155.000 tanımlanmış türü ile birlikte tahminen 2,5 milyon türü barındıran, hayvanlardan sonra dünyanın en büyük alemi olarak kabul edilmektedir. Ancak, insan faaliyetleri – tarım, ormansızlaşma ve kentsel yayılma gibi – bu olağanüstü canlıları ciddi bir tehdit altına almaktadır. Özellikle gübrelerden ve motorlu taşıtlardan kaynaklanan azot ve amonyak akışı, Avrupa’da 91 mantar türünü tehdit ederken, kereste üretimi için gerçekleştirilen ormansızlaşma, 198 türü yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bırakmaktadır.
IUCN Genel Direktörü Dr. Grethel Aguilar, mantarların sağlıklı ekosistemlerin temel taşlarını oluşturduğunu ve “dünyadaki yaşamın isimsiz kahramanları” olarak adlandırıldığını belirterek, bu konuda şimdiye kadar yeterince adım atılmadığını vurgulamaktadır. Aguilar, bu bilgilerin harekete geçmek için bir fırsat sunduğunu ifade ederek, doğanın sürdürülebilirliği için mantar krallığının korunmasının şart olduğunu dile getirmiştir.
Raporda, Finlandiya, İsveç ve Rusya’daki yaşlı çam ormanlarının yüzde 30’unun 1975 yılından bu yana kesildiğine dikkat çekilmektedir. Bu durum, dev şövalye (Tricholoma colossus) gibi nadir türlerin savunmasız hale gelmesine sebep olmaktadır. Ayrıca, ABD’deki orman yangınlarının artan sıklığı da 50’den fazla mantar türünü yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bırakmaktadır.
IUCN’nin Kırmızı Liste Yetkilisi Koordinatörü Prof. Anders Dahlberg, mantarların genellikle yeraltında ya da ahşapların içinde gizli bir yaşam sürdüğünü ancak bu kayıpların yüzeydeki yaşamı da ciddi şekilde etkilediğini belirtmektedir. Dahlberg, mantarların tarımda, ağaçların büyümesinde ve toprakta karbon depolama gibi birçok ekosistem hizmeti sağladığını hatırlatmaktadır. Mantarların kaybının, ekinlerde ve ağaçlarda kuraklık ve patojen direnci gibi hayati süreçleri zayıflatacağı vurgulanmaktadır.
Ayrıca, mantarların kirlenmiş alanların temizlenmesinde biyoremediasyon gibi süreçlerde kullanılması nedeniyle, kayıplarının çevresel açıdan da olumsuz sonuçlara yol açabileceği ifade edilmektedir.
IUCN’nin raporu, yalnızca mantarlarla sınırlı kalmamaktadır. Yemen’in Sokotra Adası’ndaki sığla ağaçları da ciddi tehlike altındadır. Artan kasırgalar, ani seller ve toprak kaymaları, bu ağaçların köklerinden sökülmesine neden olmaktadır. Sokotra’da altı sığla türü, hassas kategoriden tehlike altında kategorisine geçerken, üç tür kritik tehlike altında olarak değerlendirilmektedir.
Uzmanlar, mantarları korumak için daha fazla yaşlı ormanın korunması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, ormancılık uygulamalarının mantarları dikkate alması ve yangın yoğunluğunun proaktif bir şekilde yönetilmesi gerektiği belirtilmektedir.
News
