Fas’taki Anti-Atlas Dağları’ndan elde edilen volkanik kaya örnekleri, katman katman incelendi ve bu inceleme, manyetik yönlerin ve değişim tarihlerinin önceki çalışmalara göre çok daha net ortaya konmasını sağladı. Elde edilen bulgular, bu manyetik değişimlerin milyonlarca yıl boyunca değil, yalnızca birkaç bin yıl içinde gerçekleştiğini gösteriyor.
Araştırmacılar, kıtaların aniden hızla hareket etmesinin değil, gezegenin manyetik alanındaki dengesizliklerin bu değişimlere yol açtığını vurguluyorlar. Böylece, uzun süredir açıklanamayan bu “anomali”nin kökeni kıtasal hareketlerde değil, gezegenin kendi manyetik yapısında aranmalı.
Yale Üniversitesi’nden jeolog David Evans, “rastgele bir kaos yerine, manyetik alanın değişimlerinde belirli bir yapı olduğunu öne süren yeni bir model” önerdiklerini ifade ediyor. Evans’a göre, geliştirdikleri istatistiksel yöntem, Ediacaran dönemi verilerinden güvenilir kıta ve okyanus haritaları çıkarmanın anahtarını sunuyor.
Araştırmacılar yalnızca volkanik örnekleri değil, daha uzun süreli tortul kayaçları da karşılaştırdı. Bu karşılaştırma, Ediacaran boyunca manyetik kutup konumlarının büyük ölçüde sabit kaldığını ortaya koydu ve böylece kıtaların anormal biçimde hareket etmediğini, manyetik alanın kendisinin “çılgınca” davrandığını doğruladı.
Veriler, Dünya’nın çekirdeğinin oluşum sürecinin bu manyetik kararsızlıkta rol oynamış olabileceğini düşündürüyor. İçsel değişimlerin, çekirdeğin tamamlanma aşamasında gezegenin manyetik dengesini geçici olarak bozmuş olabileceği belirtiliyor.
Ediacaran dönemi, aynı zamanda karmaşık yaşam formlarının ortaya çıkmaya başladığı bir zaman dilimi olarak biliniyor. O dönemin coğrafyası bugünle karşılaştırıldığında oldukça farklıydı. Bu yeni model, o dönemin coğrafi yapısını ve gezegenin manyetik geçmişini daha doğru anlamamız için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Evans, “Eğer bu yeni istatistiksel yöntem sağlamlığını kanıtlar ise, en eski kaya kayıtlarından günümüze uzanan milyarlarca yıllık levha tektoniği haritalarını tek bir sistemde birleştirebileceğiz” diyor ve çalışmanın uzun vadeli önemine vurgu yapıyor.
Çalışma Science Advances dergisinde yayımlanmış durumda.
News
