ABD merkezli uzay ve havacılık şirketi Maxar Teknolojileri, kamuya açık uydu görüntüleme teknolojisi konusunda önemli bir karar alarak, Başkan Donald Trump yönetiminin Kiev ile istihbarat paylaşımını askıya alması neticesinde Ukrayna’ya ait uydu görüntülerine erişimi engellediğini duyurdu. Maxar, Cuma günü yaptığı açıklamada, ABD hükümeti ve birçok müttefik ve ortak ülkeyle mevcut sözleşmeleri bulunduğunu belirtti. Şirket, “Her müşteri bu verileri nasıl kullanacağı ve paylaşacağı konusunda kendi kararını verir” ifadesini kullandı. Ayrıca, bu sözleşmelerden birinin, ABD tarafından toplanan ticari uydu görüntülerine erişim sağlayan Amerikan hükümeti programı GEGD (Küresel Geliştirilmiş Coğrafi Bilgi Dağıtım programı) olduğunu vurguladı.
SAHADAKİ ASKERE ‘İHANET’
Maxar’ın bu kararı, özellikle gazeteciler, savaş analistleri ve Ukrayna ordusunun piyade birlikleri tarafından kullanılan uydu görüntüleme sisteminin devre dışı kalması, Ukrayna ordusunun askeri faaliyetlerini anında olumsuz etkiledi. Ukrayna ordusu personeli, bu kararın siyasi bir kararın ötesinde olduğunu ve “ihanetle eşdeğer” olduğunu ifade etti. OSINT (Açık Kaynak İstihbarat) için kullanılan uydu görüntüleri sayesinde askeri güçlerin sahada daha iyi koordinasyon sağlaması mümkün olurken, bu kararın önemli bir istihbarat kaybına yol açabileceği ve dolayısıyla birçok askerin hayatını tehlikeye atabileceği belirtildi. Ayrıca, sahadaki insan hakları ihlalleri ve savaşın mevcut durumunu gözlemleyen İnsan Hakları Gözlemevleri ile gazeteciler de bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Uydu görüntülerine ulaşamayan kişilerin, savaşın gelişmelerini takip etmesi son derece zorlaşacaktır.
‘GEÇİCİ OLARAK’ ASKIYA ALDI
Maxar, “ABD hükümeti, GEGD’deki Ukrayna hesaplarını geçici olarak askıya almaya karar verdi” şeklinde bir açıklama yaptı ve diğer sorular için bu kararı doğrulayan ABD Ulusal Jeouzamsal İstihbarat Dairesi’ne (NGA) yönlendirdi. Daire sözcüsü, “Yönetimin Ukrayna’ya destek konusundaki talimatı uyarınca, Ulusal Jeouzamsal İstihbarat Dairesi (NGA), ABD hükümetinin satın aldığı ticari görüntülere erişim için ana portal olan GEGD sistemine erişimi geçici olarak askıya aldı” dedi. Maxar’ın bu adımı, askeri haber kaynağı Militarnyi tarafından ilk olarak duyuruldu. Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Başkanı John Ratcliffe, Çarşamba günü yaptığı açıklamada Washington’un Ukrayna ile istihbarat paylaşımını askıya aldığını belirtmişti. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz ise Ukrayna ile ilişkilerin gözden geçirileceğini ifade ederek, “Bu ilişkinin tüm yönlerini duraklatıyoruz” dedi.
UKRAYNA’YI MASAYA OTURTMAK UĞRUNA
Fox News kanalında “Fox & Friends” programında konuşan Waltz, Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenski’nin Trump’a, olası barış görüşmelerine katılma niyetini göstermesi durumunda, Ukrayna’nın yakın bir zamanda ABD’den istihbarat alabileceğini belirtti. Trump yönetiminden yetkililer, bu askıya almanın Washington ve Kiev arasında yapılan görüşmelere bağlı olarak kısa sürede sona erebileceği sinyalini verdiler. ABD’nin istihbarat desteği, Ukrayna’nın Rus birliklerinin hareketlerini izleyebilmesi ve hedef seçebilmesi açısından hayati bir öneme sahip. Bu hafta açıklanan Ukrayna ile istihbarat paylaşımının kesilmesi kararı, Trump yönetiminin müttefikini müzakere masasına oturtmak için baskı yapma niyetini göstermesi olarak değerlendirildi.
News
