Monopoly’nin Savaş Dönemindeki Sıradışı Rolü
1903 yılında Lizzie Maggie tarafından tasarlanan Monopoly, ekonomik dinamikleri öğretmeyi amaçlayan bir oyun olarak ortaya çıktı. Ancak, bu popüler masa oyunu, beklenmedik bir şekilde savaş yıllarında İngiliz istihbaratının kaçış planlarının merkezine yerleşti. İngiliz Gizli Servisi MI9, Alman esir kamplarındaki askerlerine yardım göndermenin güvenli bir yolunu ararken, Monopoly’nin İngiltere’deki üreticisi Waddington ile iş birliği yaparak özel bir sürüm hazırladı.
Bu özel Monopoly setleri, içinde gizli haritalar, gerçek para ve kaçış planlarına dair şifreler barındırıyordu. Oyun kutularının karton bölümlerine ince işçilikle işlenen kaçış haritaları, esirlerin özgürlüğe giden rotalarını gösteriyordu. Monopoly banknotlarının arasına ise gerçek paralar gizlenmişti. PEKİ, KAÇIŞ PLANI NASIL İŞLİYORDU?
Savaş esirlerine yönelik yardım paketleri genellikle Kızılhaç gibi insani yardım kuruluşları aracılığıyla gönderiliyordu, ancak Alman yetkililer bu paketleri sıkı bir şekilde denetliyordu. Bunun üzerine İngiliz istihbaratı, sahte hayır kurumları kurarak esirlere kıyafet ve ihtiyaç malzemeleriyle birlikte gizli Monopoly setlerini ulaştırdı. Nazi kamplarında, esirlerin moralini yüksek tutmak için masa oyunlarına izin verilmesi, bu planın başarıya ulaşmasını sağladı.
Esirler, ellerine geçen Monopoly kutularının aslında bir kaçış planı içerdiğini fark ettiklerinde, oyunun kuralları bambaşka bir anlam kazanmıştı. Oxford’daki Bodleian Library’den Debbie Hall, Monopoly’deki gizli işaretlerin önemini şöyle açıklıyor:
- Marylebone İstasyonu: İtalya’ya kaçış rotasını gösteriyordu.
- Mayfair: Norveç, İsveç ve Almanya’ya ulaşılabilecek yolları içeriyordu.
- Free Parking (Ücretsiz Park Yeri): Kuzey Fransa ve Almanya sınırlarıyla bağlantılıydı.
- Patent Başvurusu Yapıldı: Oyun tahtasının bazı noktalarında bulunan bu işaret, burada gizli mesajlar saklandığını gösteren bir şifre olarak kullanılıyordu.
35 BİN ESİR ÖZGÜRLÜĞÜNE KAVUŞTU
Bu özel Monopoly setlerinin yardımıyla 35 binden fazla esirin Nazi kamplarından kaçmayı başardığı tahmin ediliyor. İngiliz istihbaratının sıra dışı yaratıcılığı sayesinde sıradan bir masa oyunu, tarihin en büyük kaçış operasyonlarından birine dönüşmüş oldu. Günümüzde hala milyonlarca insan tarafından oynanan Monopoly, yalnızca bir ekonomi oyunu olmanın ötesinde, özgürlüğe giden yolu açan bir strateji aracı olarak tarihe geçti.
News
