Nadir toprak elementi rezervleri açısından Eskişehir Beylikova’da bulunan kaynağın bu yıl içinde devreye alınacağı duyurusu, endüstriyel tesisin faaliyete geçmesini işaret ederken, akademisyenler Türkiye’nin bu alanda Ar-Ge çalışmalarına ve uluslararası işbirliklerine ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nden Prof. Dr. Etem Karakaya, Türkiye’nin nadir toprak elementlerindeki değer zincirine girebilmesi için yüksek maliyetli teknoloji transferi, büyük ölçekli finansman ve küresel pazarlara erişimin önündeki yapısal engelleri aşması gerektiğini ifade ediyor. ABD, Kanada, İsviçre odaklı işbirlikleri kavramı ise Karakaya’nın Türkiye’nin Ar-Ge ve üretim kapasitesini güçlendirme çabalarının merkezine yerleştiğini gösteriyor.
“Türkiye için esas sınav, yüksek katma değerli üretimi çevresel sürdürülebilirlikle birlikte tasarlayabilen bir NTE stratejisi kurmaktır” diyen Karakaya, mevcut rezerv büyüklüğünün tek başına stratejik güç sağlamadığını vurguluyor. Küresel nadir toprak pazarında madencilik aşamasının değeri geçen yıl yaklaşık 600-800 milyon dolar olarak kaydedilirken, nihai ürünlerin değeri 40 milyar doların üzerine çıkıyor. Karakaya, NTE’nin en kritik aşamasının elementlerin nihai teknolojik ürünlere dönüştürülmesi olduğunu belirtiyor ve bunun da pek çok yapısal engel nedeniyle kolay uygulanamadığını ifade ediyor.
Türkiye’nin NTE konusunda su yüzüne çıkan bir başka odak noktası, Çin’e karşı teknolojik altyapının yetersiz olmasıdır. Ankara’nın ABD, Kanada ve İsviçre gibi ülkelerle işbirliği görüşmelerine yöneldiğini kaydeden Karakaya, Beyaz Saray ziyareti sırasında Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın da bu konuların gündeme geldiğini hatırlatıyor.
Rezerv büyüklüğü tartışmaları Eskişehir’deki nadir element rezervinin büyüklüğü konusunda kamuoyunda çeşitli açıklamalar yapılıyor. AKP, Beylikova’da keşfedilen rezervin dünyada ikinci en büyük olarak yaklaşık 694 milyon ton düzeyinde olduğunu ifade ederken, akademi dünyası bu tür açıklamalara mesafeli yaklaşıyor. Karakaya’ya göre Beylikova’daki rezervin büyüklüğü ve niteliği henüz netleşmiş değildir; mevcut çalışmalara göre Türkiye’deki yatakların nadir toprak oksitleri içeriğinin yaklaşık olarak %0.2 ile %2 arasında değişebileceği ve bu da yaklaşık 1.4 milyon ila 14 milyon ton arası bir rezerv anlamına geliyor.
News
