NATO’nun Avrupalı üyeleri, kıtalarının savunmasında ABD’nin etkisini azaltacak ve ABD olmadan işleyen bir NATO yapısını oluşturacak bir plan üzerinde çalışıyor. Bu stratejik plan, Donald Trump yönetimine yönelik olarak, önümüzdeki beş ila on yıl içinde düzenli bir geçiş önerisi sunmayı amaçlıyor. Görüşmelerin temel amacı, ABD’nin NATO’dan ani bir şekilde çekilmesi halinde ortaya çıkabilecek kargaşa ve güvenlik boşluğunu önlemektir. Trump’ın sık sık dile getirdiği NATO’dan çekilme ya da ittifakı zayıflatma tehditleri, Avrupa başkentlerinde önemli endişelere yol açtı.
İngiltere, Fransa, Almanya ve İskandinav ülkeleri, bu alternatif arayışında öncü konumda bulunuyor. ABD’SİZ BİR NATO başlığı altında yürütülen çalışmalar, Haziran ayında Lahey’de yapılacak NATO liderler zirvesine kadar şekillenecek. Bu taslak, Avrupa’nın savunma harcamalarını artırmasına ve askeri kapasitesini geliştirmesine yönelik çeşitli maddeler içerecek. Aynı zamanda, ABD’nin odak noktasını Asya’ya kaydırmasına olanak tanıyacak bir devir süreci hedefleniyor. Ancak Avrupa ülkeleri, ABD’nin nükleer caydırıcılığı ve yüksek teknoloji kapasitesi olmadan güvenliğin sağlanamayacağını kabul ediyor.
ABD’nin Avrupa’da yaklaşık 80 bin askeri, onlarca üsse yayılmış hava ve deniz gücü ile NATO içindeki hayati rolü, Avrupa’nın güvenliği açısından kritik öneme sahip. Bunun yanında, ABD’nin nükleer kalkanı altında bulunan Avrupa’nın, olası rakiplerine karşı durabilecek nitelikte bir nükleer silah stoğuna sahip olmadığını da unutmamak gerekiyor. Trump’ın göreve gelmesinden bu yana, Almanya, Fransa ve İngiltere savunma bütçelerini artırmaya başlamış durumda. Avrupa Birliği, üye ülkeleri askeri yatırımları hızlandırmaları yönünde teşvik edecek yeni girişimler başlattı.
Ancak, Avrupalı yetkililere göre, ABD’nin Avrupa için sağladığı askeri kapasitenin karşılanabilmesi için Avrupa’nın bu seviyede en az beş ila on yıl boyunca harcama yapması gerekecek. Sürece dahil olan bir yetkili, “Harcamaları artırmak elimizdeki tek seçenek. Bu bir yük paylaşımı süreci. ABD’ye bağımlılığı azaltmak istiyoruz” ifadesinde bulundu. Ancak aynı yetkili, sürecin büyüklüğünün birçok Avrupa ülkesinde tereddütler yarattığını da belirtti.
ABD’ye Duyulan Güvenin Azalması
Avrupalı liderler, Trump’ın NATO’ya bağlı kalacağına dair beyanlarına rağmen, ABD’nin ani bir kararla askerlerini çekmesinden ya da bazı ortak görevlerden hızla çekilmesinden endişe duyuyor. Bu kaygılar nedeniyle bazı başkentler, yük paylaşımı görüşmelerine temkinli yaklaşıyor. Bu ülkeler, Trump’ın söylemlerine rağmen köklü değişiklikler yapmayacağına inanıyor. Diğerleri ise Washington’un böyle bir geçişe sıcak bakmayacağını düşünüyor.
Sürece dahil bir başka Avrupalı yetkili, “Amerikalılarla bir uzlaşıya varmanız gerekiyor. Ama böyle bir anlaşmaya varıp varamayacağınız dahi belirsiz. Ona bile sadık kalacaklarına güvenebilir misiniz?” diyerek durumu özetliyor. Fransa ve İngiltere’nin öncülük ettiği görüşmelerde, Ukrayna’ya destek amacıyla “istekliler koalisyonu” oluşturulması üzerinde duruluyor. Bu temaslarda ABD’nin yer almadığı da dikkat çekiyor.
NATO yetkililerine göre, ABD olmadan da NATO’yu korumak, sıfırdan yeni bir savunma sistemi kurmaktan çok daha mantıklı. İttifakın mevcut komuta yapısı, savunma planları ve kuralları, Avrupa güvenliği için hazır bir altyapı sunuyor. Chatham House araştırmacısı Marion Messmer, “Amerika çekilirse bazı unsurların yeniden inşa edilmesi gerekebilir. Ancak NATO, Avrupa’nın aşina olduğu bir yapı. Yeni bir sistem kurmak çok daha zor olur” şeklinde yorumda bulundu.
News
