PFAS (perfloroalkil ve polifloroalkil maddeler), 1940’lardan bu yana günlük yaşamda pek çok üründe karşımıza çıkıyor. Yapışmaz tencere, kozmetik ürünleri, diş ipi ve su itici giysiler; bu kimyasalların öne çıkan özelliği ise doğada binlerce yıl süren dayanıklı bağ yapılarıyla çözünmemesi ve böylece çevrede birikim göstermesi.
Görüldüğü üzere yaklaşık 15 bin PFAS türü bulunduğu ifade edilirken, ABD nüfusunun %98’inin kanında bu maddelere rastlandığı bildiriliyor. Salgın benzeri sağlık kaygıları nedeniyle bazı PFAS türleri yasaklandı ve bu maddelerin bağışıklık sistemi sorunları, gelişim bozuklukları, doğurganlık azalması ve kansere kadar uzanan sağlık etkileriyle ilişkilendildiği vurgulanıyor.
Parçalama İçin Yeni Bir Yol: Fotokatalitik Malzeme ile PFAS’ın Dönüştürülmesi
Adelaide Üniversitesi’nden malzeme bilimci Cameron Shearer liderliğindeki ekip, PFAS’ı zararsız bileşenlere dönüştüren bir yöntemi deneylerle keşfe aldı. Araştırmada, geleneksel yöntemlerle zorluğu aşılması güç olan PFAS bağlarının kırılmasını amaçlayan bir yol izlendi. Bu yaklaşım, PFAS’ın yapısal dayanıklılığını aşarak parçalanmasını sağlıyor.
Bu süreçte kullanıla malzeme olarak kadmiyum indiyum sülfür (CdIn₂S₄) fotokatalitik bileşeninin rolü öne çıktı. Görünür ışık altında etki gösteren bu malzeme, serbest radikaller üreterek PFAS’ın flor atomlarını hedef alıp kimyasal bağlarını kırıyor. Özellikle yaygın bir PFAS türü olan PFOS ile yapılan deneylerde, optimum koşullarda moleküllerin yaklaşık yüzde 99’unun tamamen parçalandığı gösterildi.
Ortaya çıkan yan ürünler arasında diş macunlarında ve gübre katkı maddelerinde kullanılabilecek bileşenler bulundu. Shearer, bu malzemenin PFAS arıtma zincirlerinde kullanıma uygun bir rol üstlenebileceğini ifade etti: süreç önce PFAS’ı sudan yakalayıp yoğunlaştıracak, ardından ışıkla etkinleştirilen malzeme ile zararlı molekülleri parçalayacaktır.
News
