Orta Amerika kıyılarında, Honduras açıklarında yükselen Próspera, birçokları için teknoloji milyonerlerinin oyun alanı ve bilim insanlarının sınırlarını zorlayan bir laboratuvar olarak görülüyor. Vergilerin düşük olması, hemen şirket kurma imkanı ve gevşek düzenlemeler bu bölgeyi hızlı bir şekilde dikkat çekici kılıyor. 2017 yılında girişimci Erick Brimen tarafından kurulan ZEDE statüsüne sahip Próspera, kendi yasal ve ekonomik sistemini kurabilen, sakinlerinin Honduras’ın belirli yasalardan kısmen muaf olduğu bir bölgeler sınıfını temsil ediyor.
Şehrin “Özgürlük Şehri” unvanı, Yes Theory ekibinin bu yıl başlarında gerçekleştirdiği ziyaretle de daha da popülerleşti. Burada vergi yükümlülükleri ve bürokrasi çok daha hafif hissediliyor; gelir vergisi sadece %5, kurumlar vergisi ise %1 gibi rakamlarla karşılaşılabiliyor. Girişimcilerin bir çırpıda şirket kurması mümkün ve bu süreç teknik olarak sınırlama olmadan ilerliyor. Bu nedenle bölgede bir dizi deneysel alan da yer buluyor; Bitcoin, biyoteknoloji ve hatta beyin yüklemesi gibi konuların laboratuvar ortamında keşfedildiği iddia ediliyor.
Yes Theory’nin gösterisinde parmaklarına mıknatıs takan birinin kendi web sitesine yönlendirme yapan bir çip taşıdığı görülüyor. Gleb Razgar adlı bir diğer sakin ise insan beyninin dijital olarak kopyalanması fikri üzerinde çalıştığını söylüyor. “Bürokratik düzenlemeler bilim insanları için fazlasıyla sinir bozucu. Burada ise tek bir amaçla hareket eden bir kısıtlama yok” diyen Razgar’ın sözleri, Próspera’nın bilimsel deneye olan açık kapısını vurguluyor. Ayrıca ömrü uzatma çabalarının simgesi haline gelen Bryan Johnson’ın follistatin gen terapisi deneyimini de şehirde sürdürdüğü konuşuluyor.
Ancak bu görkemli tablo kendi içindeki çatlakları da barındırıyor. Eylül 2024’te Honduras hükümeti ZEDE bölgelerini anayasal olarak aykırı ilan etti. Mevcut devlet başkanı Xiomara Castro, bu adımı toprakların parçalanması ve egemenliğin özel sektöre devri olarak eleştirdi. Eski cumhurbaşkanı Juan Orlando Hernández ise şu anda ABD’de uyuşturucu kaçakçılığı nedeniyle hapiste. Bu gelişmelere rağmen Próspera’ın varlığı sürüyor ve kurucu Brimen, 2023 yılında Honduras hükümetine karşı milyarlarca dolarlık bir dava başlattı. Şehrin savunması, kendilerini bir vergi cenneti olarak lanse etmediklerini ve ülkeye milyonlarca dolarlık yatırım ile 3.400’ün üzerinde Hondralıya istihdam sağladıklarını vurguluyor.
Görülecek olan gelecek, Próspera’nın iki uç görüş arasında nasıl denge kuracağına bağlı. Bir yandan teknolojik ilerlemelerin ve serbest piyasa odaklı yeniliklerin merkezi olmaya aday olan bu şehir, diğer yandan ulusal egemenliğin sınırlarını tartışmaya açan bir süreçte kaynıyor.
News
