Rusya’nın Zor Durumu: Ekonomik ve Askeri Zayıflıklar
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, önemli bir bölgesel müttefiki olan Suriye’deki Esad rejimini kaybetmenin eşiğine gelmesiyle Moskova’nın kritik bir zayıflık yaşadığını gözler önüne serdi. Ukrayna’da devam eden üç yıllık çatışma, Rusya’nın askeri gücünü sorgulatırken, Kremlin’in petrol ihracat gelirleri de savaşın sürdürülmesi için yetersiz kalıyor. Putin’in çevresindeki destekçiler, Rusya’ya mali yardımda bulunmaya istekli kimse kalmadığını gösteriyor. Yüksek yoğunluklu bir savaş ekonomisi olan Rusya’nın aşırı ısınmış durumu, kalifiye iş gücünden ciddi bir yoksunluk yaşıyor. Üç yıllık müttefik ablukası sonrası gelen ekonomik çöküş, 1917’deki işlevsiz Alman savaş ekonomisine benzer bir hal aldı.
Rus Gücünün Sınırları Ortaya Çıktı
Bluebay Asset Management’ta bölge uzmanı ve Chatham House üyesi Tim Ash, “Rus askeri gücünün sınırları ortaya çıktı” ifadelerini kullanarak, Türkiye’nin artık bölgedeki etkisini artırdığını belirtti. Türk kuvvetlerinin, mahsur kalan Rus generallerini kurtarmak için müdahale etmek zorunda kaldığını da vurguladı. Ash, “Putin, Ukrayna barış görüşmelerine daha zayıf bir pozisyonda girecek” dedi.
Trump’ın 2016’daki ABD seçim zaferinin ardından, Putin ile olan ilişkisini reddeden Trump, Rusya’ya 40 farklı yaptırım uygulamıştı. O zamandan beri, Putin’in ilhak ettiği Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporizhia oblastlarının tamamını elde edemeyeceği konusunda uyarılarda bulunuluyor. Kremlin, ABD’de yaşanan tartışmalı seçim sonucunun ardından, ABD demokrasisini uluslararası alanda itibarsızlaştırmayı hedeflemişti. Ancak bu durum, Rusya için büyük bir hayal kırıklığı oldu.
Riddle Russia‘dan Anton Barbashin, Rusya liderlerinin Trump’ın hem Kiev’e hem de Moskova’ya ültimatom vermesini beklediğini belirtiyor: Volodymyr Zelensky barış şartlarını reddederse, ABD tüm askeri yardımı kesecek; Putin ise direnirse, ABD askeri baskıyı artıracak ve Rus ekonomisine zarar verecek.
Ekonomi Uzun Süre Var Olamaz
Aslında, Rusya ekonomisi ilk iki yıl boyunca dayanıklılık gösterdi; ancak çatışmaların üçüncü yılına girdiğimizde, ekonomik durum zorlaşmaya başladı. Rusya Merkez Bankası, enflasyon sarmalını engellemek için faiz oranlarını %21 seviyesine çıkardı. Avrupa’nın en büyük bankası olan Sberbank’ın CEO’su German Gref, “Ekonomi bu şekilde uzun süre var olamaz. Bu, işletmeler ve bankalar için büyük bir zorluk” dedi.
Rus savunma devi Rostec’in başkanı Sergei Chemezov, parasal sıkışmanın tehlikeli hale geldiğini belirtti. “Böyle devam edersek, çoğu şirket iflas edecek. %20’nin üzerindeki faiz oranlarında kâr edebilen bir işletme bilmiyorum, bir silah tüccarı bile” ifadelerini kullandı. Sovyet askeri sanayi kompleksinin yeniden canlanması, ekonominin diğer kısımlarını tüketiyor. Yaklaşık 800 bin nitelikli ve genç iş gücü ülkeyi terk etti; savaşta yaşamını yitiren veya sakatlananların sayısı ise yarım milyona yaklaşıyor.
Rusya’da İş Gücü Açığı: 5 Milyon Kişi
Rusya’nın Dijital Ağlar Bakanı, ülkede bilgisayar teknolojileri alanında 600 bin kişilik bir açığın bulunduğunu belirtiyor. Savunma sanayiinde ise 400 bin boş pozisyon mevcut. Toplam iş gücü açığı ise yaklaşık 5 milyon kişiyi buluyor. Zelenograd Nanoteknoloji Merkezi Başkanı Anatoly Kovalev, sektörlerinin ekipman eksikliği nedeniyle felç olduğunu belirtiyor. “Kalifiye uzman sıkıntısı var: mühendisler, teknoloji uzmanları, geliştiriciler, tasarımcılar. Sektör için personel yetiştiren neredeyse hiç kolej ve teknik okul kalmadı” dedi.
Fosil yakıtlar üzerinden elde edilen toplam ihracat geliri, 2022’nin ortalarında günlük yaklaşık 1,2 milyar dolar seviyesinde iken, son 10 ayda bu rakam sürekli düşüş gösterdi ve şu anda zar zor 600 milyon dolara ulaşıyor. Kremlin, bu gelirlerin bir kısmını bütçeden alıyor; ancak bu, GSYİH’nın onda birini tüketen bir savaş makinesini finanse etmek için yetersiz.
Rusya Suudilerle de Karşı Karşıya
Petrol vergisi gelirleri, Uralların varil başına ortalama 65 dolar seviyesine düşerken, Kasım ayında 5,8 milyar dolara geriledi. Fiyatların daha da düşmesi bekleniyor. Rusya, Asya pazarlarında Suudi Arabistan ile yeni bir fiyat savaşıyla karşı karşıya kalmış durumda. Putin, bu açığı kapatmak için Ulusal Varlık Fonu’na baskı yapıyor. Ancak, likit varlıkları son 16 yılın en düşük seviyesi olan 54 milyar dolara düştü. Altın rezervleri ise son 15 ayda 554 tondan 279 tona geriledi. JP Morgan, gelecek yıl aşırı küresel arz nedeniyle Brezilya, Guyana ve ABD kaya petrolündeki artışın günlük 1,3 milyon varile ulaşacağını tahmin ediyor. Rosneft’in icra kurulu başkanı İgor İvanoviç Seçin, Putin’e 2024 için petrolde 45-50 dolara hazırlıklı olması gerektiğini söyledi. Bu, enflasyona göre ayarlandığında, Sovyetler Birliği’nin çöküşüne neden olan seviyelerle aynı.
İhaleler Bir Bir İptal Edildi
Rusya, teknoloji yaptırımlarını aşmayı denese de, sistemlerinin Batılı yarı iletkenlere göre yapılandırılması nedeniyle, kullanılan çiplerin çoğu (ABD’nin istemediği) Çinli tedarikçiler tarafından kolayca değiştirilemiyor. Çipler, küresel karaborsada yüksek primlerle satın alınıyor ve güvenilir değiller. Rusya Sanayi Bakanlığı, Texas Instruments, Aeroflex ve Cypress’in çiplerinin yerini alacak alternatifler geliştirmeye çalışıyor; ancak ekim ayında yapılan üç ihalenin başarısız olması, durumun ciddiyetini ortaya koyuyor. Milandr devre şirketinden Alexey Novoselov, Rusya’nın 90 nanometre veya altındaki çipleri üretmek için gereken yalıtkan teknolojilere erişemediğini söyledi. Bu durum, ülkenin en karanlık bir çağa girdiğini gösteriyor.
ABD, üç hafta önce Gazprombank ve 50’den fazla Rus bankasına yaptırımlar uygulayarak süreci daha da zorlaştırdı. Bu, Rusya’nın karaborsada enerji ticareti yapma ve teknoloji satın alma yeteneğini büyük ölçüde karmaşıklaştırdı ve rubleyi kısa süreliğine çökertti.
Çinli Yatırımcı da Zararda
Çin bankaları, Rus UnionPay kartlarını kabul etmeyi bıraktı. Çin basını, ihracatçıların Yandex veya Wildberries gibi Rus e-ticaret platformlarından çekildiğini, çünkü üçüncü taraf ödemelerin marjları karşılamadığını bildiriyor. Birçok yatırımcı, paralarını Rusya’dan çekemediği için büyük kayıplar yaşamakta. Sovyet rejiminin ani çöküşünü önceden tahmin eden çok az kişi vardı; ancak şu an yaşanan ekonomik çöküş, 1989’daki duruma benzer belirtiler taşıyor. Sorunları bir sonuca bağlamak için Orta Doğu’da yalnızca bir değişiklik yeterli olacak. Suudiler, pazar payını geri kazanmak için dünyayı ucuz ham petrol ile doldurmaya karar verirlerse – çoğunun tahmin ettiği gibi – petrol fiyatları 40 doların altına düşecek ve bu durum Rusya ekonomisini kontrolden çıkaracak.
Bu nedenle, Ukrayna savaşı Riyad’da sonlanabilir.
The Daily Telegraph‘ın Ekonomi Editörü Ambrose Evans-Pritchard tarafından kaleme alınan bu analiz, Rusya’nın içinde bulunduğu zor durumu ve gelecekteki olası senaryoları ele alıyor.
News
