Emeklilik gündemdeki yerini korurken, EYT kapsamı dışında kalan ve kademeli emeklilik bekleyen vatandaşlar çözüm arayışını sürdürüyor. YouTube yayınında soruları yanıtlayan Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, birebir görüşmelerden örnekler paylaşarak sistemde sık yapılan hatalara dikkat çekti.
Borçlanma yapmadan emeklilik mümkün Özgür Erdursun, 1987 doğumlu ve 2006 sigorta girişli bir kadın çalışan örneğini paylaşıyor. 4A kapsamında 2.863 gün, Banka Sandığı’na tabi 2.034 gün ve toplamda 4.897 gün prim bulunuyor. Şirket ortağı olan ve aynı zamanda sigortalı çalışan da olan kadın, 360 gün doğum borçlanması yapmış ancak bunun gerekçesi net değil. Uzmanın değerlendirmesine göre bu kişi 58 yaşında olup 2045 yılında emekliliğini elde edebilecek durumda. Mevcut prim gün sayısından doğum borçlanması çıkarsa bile emeklilik hakkı elde edilebileceğini ifade ediyor.
“25 YIL PRİM DEMEK DEĞİL” Kamuoyunda sıkça duyulan 25 yıllık sigortalılık süresi ifadesinin gerçekte ne anlama geldiğini açıklayan Erdursun, 25 yılın aralıksız prim ödemesi anlamına gelmediğini belirtiyor. Başlangıçtan itibaren geçmesi gereken süreyi ifade eden bu kavramın, 25 yıl boyunca kesintisiz prim ödemesinin yaklaşık 9.000 gün karşılığını oluşturduğunu hatırlatıyor.
Bağkur detayları ve kritik noktalar Şirket ortaklığı bulunan sigortalılar için Bağkur statüsünün belirleyici olduğuna dikkat çeken Erdursun, son 2.520 günün 1.261 gününden fazlasının Bağkur kapsamında olması durumunda emeklilik şartlarının 4A’dan Bağkur’a dönmesi ihtimalini belirtiyor. Bu durumda 9.000 gün prim şartı geçerli oluyor. Şirket ortaklığı sürerken yaş şartı gerçekleşmese bile Bağkur primi ödemeye devam edilmesi, gün sayısını ve maliyeti önemli ölçüde artırıyor. Erdursun, 19 yıl boyunca Bağkur primi ödenmesinin hem gün sayısını hem de maliyeti ciddi biçimde yükselteceğini vurguluyor.
Kademeli emeklilik beklentisi ve kısa vadeli öngörü Erdursun, kademeli emeklilik konusunda kısa vadede bir düzenleme öngörmediğini dile getiriyor. Böyle bir değişiklik olursa da EYT’deki gibi yaş şartının tamamen kaldırılmasının beklenmemesi gerektiğini belirtiyor; ancak yaş sınırında sınırlı bir esneme olabileceğini ifade ediyor. 2006 sigorta girişli bir kişinin yaş şartının 50’li yaşlara çekilse bile emekliliğin uzun bir süre alacağını belirtiyor.
10 yıllık fırsat nedense kaçtı? Başka bir örnekte 1973 doğumlu bir erkek çalışanın durumu anlatılıyor. Başlangıç tarihi 11 Haziran 1990 olan sigortalı, bunu yıllarca bilmemiş ve 2018 yılında e-Devlet üzerinden kontrol ettiğinde 1990 girişini fark etmiş. Bu hesapla 47 yaşında ve 5.450 günle emeklilik hakkı bulunuyor. Primler tamamlanmış olsaydı 2019’da emekli olabilirdi. Şu anda 2.835 günü olan sigortalının iki çocuk için doğum borçlanması yapması durumunda yaklaşık 507 bin TL ödemesi gerektiğini söyleyen Erdursun, iki yıl erken emeklilik için bu tutarın elde edilecek yaklaşık 480 bin TL’lik maaş avantajından daha yüksek olduğunu belirtiyor. Bu nedenle doğum borçlanmasını önermiyor; 3.600 günü tamamlayıp son 1.261 günü 4A kapsamında planlayarak 58 yaşında emekliliğin daha rasyonel bir tercih olduğunu ifade ediyor.
Bağkur’dan emeklilikte maaş farkı 15 yıl tavandan SSK’lı çalıştıktan sonra 5 yıldır Bağkur primi ödeyen bir beyaz yakalı örneği üzerinden de uyarıda bulunuyor. 20 yıl boyunca en düşük Bağkur primi ödemesi halinde maaş kaybı yaşanabileceğini vurguluyor. Bağkur’dan en düşük primle emekli olanların maaşlarının SSK’ya kıyasla yaklaşık yüzde 30–35 daha düşük olabileceğini belirtiyor. Bu sebeple statü planlamasının hayati önemi üzerinde duruyor. Erdursun’un en net mesajı ise şu: Sigorta başlangıç tarihi, toplam prim günü ve hangi statüden emeklilik yapılacağını mutlaka kontrol etmek gerekiyor. Küçük görünen bir detay, 10-12 yıl sonra emekliliğin gecikmesine yol açabiliyor. Özellikle doğum borçlanmasının her durumda avantaj sağlamadığını hatırlatan Erdursun, karar vermeden önce ayrıntılı hesaplama yapılmasını tavsiye ediyor.
News
