Son zamanlarda gözlemlenen ani kardiyak ölüm vakalarındaki artış, uzmanları yeni önleyici stratejiler geliştirmeye yönlendirmektedir. Kardiyoloji alanında önemli bir isim olan Prof. Dr. Olcay Özveren, bu yükselişin sebeplerini, riskli grupları ve hayat kurtarabilecek etkili önlemleri detaylı şekilde açıkladı. Her yaşta risk olasılığı mevcuttur, çünkü ani kalp durması, yaşa bağımlı olmadan farklı nedenlerle ortaya çıkabilmektedir.
Gençler arasında genellikle doğuştan gelen ritim bozuklukları veya kas hastalıkları öne çıkarken, orta ve ileri yaşlarda ise damar tıkanıklıkları ve kalp krizleri en sık karşılaşılan sebepler arasında yer alıyor. Dünya genelinde erişkin nüfusta bu durumların görülme sıklığı binde 1-2 civarındadır, fakat sağlıksız yaşam alışkanlıklarının yaygınlaşması ve farkındalığın artmasıyla bu oranlar daha da yükselme eğilimindedir.
Öncelikli Belirtiler ve Uyarı İşaretleri: Göğüs Ağrısı ve Bayılma
Artış gösteren vaka sayıları, toplumda farkındalığın gelişmesine katkı sağlamakla beraber, aynı zamanda sağlıksız yaşam tarzlarının ciddi sonuçlar doğurduğunu da gösteriyor. Prof. Dr. Özveren, özellikle aşağıdaki belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor:
- Daha önce kalp rahatsızlığı yaşamamış bireylerde egzersiz sırasında veya günlük aktivitelerde göğüs bölgesinde baskı, sıkışma veya rahatsızlık hissi
- Çarpıntı ve ani bayılma atakları
- İzah edilmesi güç ve açıklanamayan bayılmalar, özellikle genç yaşta ve ailesinde ani kalp ölümleri öyküsü olan kişilerde
Risk Grubundaki Bireyler ve Düzenli Kontrol Zorunluluğu
Riskli grupların, düzenli kardiyolojik takiplerini aksatmamaları büyük önem taşıyor. Prof. Dr. Özveren, şu ifadelerle uyarıyor:
- Ailesinde ani kalp ölümleri öyküsü bulunanlar
- Sigara içenler, hipertansiyon veya diyabet hastaları
- Yıllık sağlık kontrolleri ve düzenli tetkikler (EKG, ekokardiyografi, koroner tomografi gibi) ile olası riskler erken tespit edilebilir ve önlenebilir.
Gelişmiş Tanı Yöntemleri: Koroner Tomografik Anjiyografi
Son yıllarda, özellikle yüksek risk grubundaki bireyler için tercih edilen koroner tomografik anjiyografi, kalp damar hastalıklarının detaylı ve güvenilir şekilde değerlendirilmesine olanak tanımaktadır. Bu yöntem sayesinde damar tıkanıklığı, darlık ve diğer hayati riskler yüksek doğrulukla tespit edilebilmekte olup, 5-10 yılda bir tekrar edilmesi önerilmektedir. Ancak, bu yöntem herkes için rutin tarama aracı değildir; sadece hekimin önerisi ve gereklilik durumunda uygulanmalıdır.
Enerji İçecekleri ve Soğuk Hava Etkileri
Kalp ritmini hızlandırıcı ve ritim problemlerini tetikleyici etkileri nedeniyle enerji içeceklerinden uzak durmak büyük önem taşımaktadır. Prof. Dr. Özveren, bu içeceklerin yüksek dozda teofilin ve kafein içerdiğini, yüksek enerji sağlama amacıyla kullanılsa da ritim bozukluğu olan kişilerde ani ölüm riskini artırabileceğini ifade ediyor. Ayrıca, soğuk havaların ani kalp krizlerini tetikleyebileceğine de dikkat çekiyor; özellikle koroner hastalığı, geçirilmiş kalp krizi veya kontrolsüz hipertansiyon gibi risk faktörleri bulunan kişiler soğuk havalarda egzersiz yapmaktan kaçınmalıdırlar.
İlk Müdahale ve Hayat Kurtaran Tavsiyeler
Prof. Dr. Özveren, ani kalp krizinde yapılması gereken ilk müdahaleleri şu şekilde sıralıyor:
- Hastanın bilinci kapalıysa, düz bir zemine yatırıp solunum ve nabzı kontrol edilmeli
- Nabız yoksa hemen kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR) başlatılmalı
- En hızlı şekilde 112 Acil Sağlık Hattı aranmalı
Toplumda temel yaşam desteği eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve bilinçli müdahale ile hayatta kalma şansını artırmak mümkün olmaktadır.
News
