Yaşları 18 ila 24 arasında değişen 373 genç, iki hafta süren bir sosyal medya deneyine katıldı. Katılımcılar, bu süre zarfında Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok ve X (eski Twitter) gibi platformları aktif olarak kullandı ve süreç boyunca kullanım verileri incelendi. Deney sonrasında, gönüllü olarak sosyal medya detoksu yapanların yaklaşık yüzde 80 olduğu belirlendi; kalanlar bu seçeneğe yönelmedi. Tüm katılımcılardan, detoks öncesi, sırasında ve sonrasındaki ruh hâllerinin değerlendirilmesi istendi.
Detoks bittikten sonra, katılımcıların yaklaşık %25’inde depresyon belirtilerinde bir azalma gözlendi. Anksiyete için bu oran %16 olarak kaydedildi ve uyku sorunlarında iyileşme düşenlerin %15inde görüldü. Elde edilen bulgular, başta depresyon, anksiyete veya uyku sorunları orta veya yüksek düzeyde olan gençlerde etkinin daha belirgin olduğunu gösterdi. Buna karşılık, sosyal medya aradan çıkarılsa bile yalnızlık hissinin azalmadığı görüldü. Uzmanlar, bunun nedenini bir hafta boyunca dijital etkileşimlerden uzak kalmanın, yorum, beğeni ve diğer sosyal temaslarını azaltması olarak açıklıyorlar.
Dışarıdan bakıldığında katılımcıların ekranla ilişkisinde önemli bir değişim yaşandı: günlük ortalama ekran süresi 2 saatten 30 dakikaya geriledi. Ancak bazı bireyler, süreç içinde Instagram ve Snapchat hesaplarına yeniden giriş yaparken, Facebook, X ve TikTok’a olan ilgi düştü.
Open University of Catalonia’dan Josep Maria Suelves, sosyal medyanın etkileşim açısından faydalı olabileceğini, fakat aşırı ve uzun süreli kullanımın sağlıklı davranışları bozabileceğini belirtti. Özellikle egzersiz, uyku düzeni ve yüz yüze iletişim gibi alışkanlıklar bu durumdan olumsuz etkilenebiliyor. Buna karşın bazı uzmanlar, çalışmanın sınırlı ve temkinli yorumlanması gerektiğini savunuyor. Granada Üniversitesi’nden psikoloji profesörü José Perales ise katılımcıların detoks kararlarını kendilerinin vermesinin, sonuçları önyargı yoluyla etkileme potansiyeli taşıdığı görüşünde. Yalnızca en istekli ya da yüksek beklentileri olan bireylerin katılımı nedeniyle sonuçların çarpıtılabileceğini ifade etti.
Araştırmacılar, bu alanda daha net ve güvenilir sonuçlar elde etmek için farklı demografik gruplar üzerinde, daha uzun ya da değişik sürelerle yürütülecek ek çalışmaların gerekliliğini vurguluyor.
News
