Günlük yaşam için uzayın derinliklerinde milyonlarca uydu devrede olsa da, bu dev ağın kontrolü giderek zorlaşıyor. Smithsonian Gözlemevi’nden astrofizikçi Jonathan McDowell, her gün birkaç Starlink uydusunun Dünya’ya düşme riskiyle karşı karşıya kaldığını belirtiyor ve sayılar hızla artıyor.
2019’dan bu yana SpaceX, faydalanılabilir roketlerle 8 binden fazla uyduyu yörüngeye taşıdı. 2025’te bu rakama iki binden fazla yeni uydu daha eklendi. Rakipler arasında Amazon’un Project Kuiper planları da yer alıyor; yaklaşık 3.200 uydu fırlatma hedefi bulunuyor. Planlanan tüm sistemler devreye girdiğinde, Dünya yörüngesinde 30 binden fazla düşük irtifa uydusu bulunabilir. Çin’in de bu çerçevede ek planları olduğu belirtiliyor.
Beş yıl içinde uyduların ortalama ömrü olan beş yıl dolduğunda, kullanımlarını tamamlayan uydular kontrollü biçimde atmosferine yönlendiriliyor. Ancak McDowell, bu süreçte ortaya çıkan metal ve kimyasal kalıntıların üst atmosferi kirletebileceğini vurguluyor; bazı çalışmalar, bu metallerin ozon tabakasında zincirleme bozulmalara yol açabileceğini öne sürüyor.
“Artık çok geç olabilir” ifadesiyle bilim insanları arasında süren belirsizlik büyüyor. Atmosferin zarar gördüğü düşüncesi giderek güçleniyor veya en azından bu yönde bir işaret var. Ayrıca ABD Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA) 2023 raporu, 2035’e kadar her yıl 28 bin Starlink parçasının atmosfere yeniden girebileceğini öne sürüyor ve bir kişinin uzay çöpü düşmesi sonucu ölme olasılığını yükseltiyor.
Kessler Sendromu ve güneş fırtınaları en büyük endişeler arasında. Yörüngede kalabalık bir enkaz yığını oluşursa, birkaç uydunun çarpışması yeni parçacıklar üretir; bu durum uzayın geleceğini uzun yıllar hatta yüzyıllar boyunca tehdit edebilir. Güneşin artan aktivitesi de ek bir risk oluşturuyor. Güçlü bir güneş fırtınası, yüzlerce uydunun bir anda kontrolsüz biçimde düşmesine yol açabilir; güneş maksimumu dönemlerinde atmosfer sürtünmesi artış gösterir ve Starlink uydularının bazıları bu etkiyle yanabilir.
Uzayın geleceği tehdit altında olarak nitelendirilen bu sorun, artık kaçınılmaz bir küresel kriz olarak değerlendiriliyor. McDowell, yoğunluğun sadece gökyüzünü değil, insanlığın gelecekteki uzay hayalini de tehdit ettiğini belirtiyor.
News
