Bir süredir Stonehenge’in dev taşlarının yedek kaynaklarından Salisbury Ovası’na nasıl ulaştığı tartışma konusu oldu. Geleneksel görüşe göre bu taşların çoğu Neolitik toplumlar tarafından getirildi; fakat bazı bilim insanları buzulların bu taşıdıkları doğal olarak taşıdığı fikrini savundu. Yeni bir çalışmada, Curtin Üniversitesi bünyesindeki jeologlar gelişmiş mineral parmak izi teknikleriyle bu iddiayı sınadı ve sonuçlar, buzulların taşıma süreçlerini destekleyecek belirgin izleri bulmadı.
Araştırmanın başyazarı Dr. Anthony Clarke, elde edilen kanıtların buzullarla taşınma olasılığını zayıflattığını belirterek, taşların Neolitik insanlar tarafından kızaklar, silindirler ve nehirler aracılığıyla ulaştırıldığını vurguladı. Stonehenge’in dikkat çekici yönlerinden biri olan taşların kökenleri de bu bulgularla yeniden ele alınıyor. Büyük sarsen taşlarının kaynağı yaklaşık 24 kilometre kuzeyden, bluestone olarak adlandırılan mavi taşların kaynağı Galler Preseli Tepeleri’nden ve altar taşı olarak adlandırılan parçanın kaynağı ise en az 750 kilometre uzaktaki kuzey İskoçya’dan geldiği biliniyor.
Çalışmada Salisbury Ovası çevresindeki nehirlerden toplanan 700’den fazla zirkon ve apatit tanesi incelendi. İçerdikleri uranyumun kurşuna dönüşme oranı, adeta jeolojik bir saat işlevi görüyor ve mineral örneklerinin yaşı hakkında bilgi veriyor. Sonuçlarda kum tanelerinin yaşı dağılımının ne Galler’deki bluestone’lara ne de İskoçya’daki taşlara ait izler taşımadığı ortaya çıktı. Bu da bölgenin tortularında buzullar tarafından taşınmış geniş bir malzeme birikimini desteklemedi.
Eş yazar Prof. Chris Kirkland bunun bir buzullaşma etkisiyle şekillenmiş bir yapı olmadığını, uzun vadeli jeolojik süreçlerin Stonehenge’in oluşumunda daha belirleyici olduğunu ifade etti. Böylece taşların uzun mesafelerce deniz yoluyla taşınıp karada kızaklar ve inşa edilmiş yollarla sürüklendiği önermesi daha güçlü bir olasılık olarak görülüyor. Bilim insanları, bu bulguların Neolitik toplumların planlı ve teknik olarak yetkin olduklarını gösterdiğini ve Stonehenge’in ardında yatan insan emeği ile toplumsal örgütlenmenin önemini vurguladığını belirtiyorlar.
News
