Suriye’de Toplu Mezarlar: Kayıpların Gizli Tarihi
ABD merkezli Suriye İnsan Hakları Örgütü lideri Muaz Mustafa, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Şam’ın kuzeyinde yer alan El Kutayfa bölgesinde bir toplu mezar dahil olmak üzere en az 5 toplu mezarda toplamda 100 bin cesedin bulunduğunu ifade etti. Mustafa, bu toplu mezarlardaki cesetlerin, devrilen Beşar Esad yönetimi tarafından hayatını kaybeden kişilere ait olduğunu belirtti.
TAHMİN EDİLENDEN ÇOK DAHA FAZLA
Reuters’a konuşan Muaz Mustafa, bu mezarın, yıllar içinde tespit ettiği beş toplu mezar alanından sadece biri olduğunu vurguladı. “100 bin rakamı, en düşük olasılık” diyen Mustafa, aslında bu sayının çok daha yüksek olabileceğini öne sürdü. “Bu tahminden çok, çok daha fazla cesedin bulunacağını beklediğimi söyleyebilirim,” dedi.
Mustafa, yerini bildiği beş toplu mezarın dışında daha fazla toplu mezarın da var olduğuna kesin şekilde inandığını ifade etti. 2011 yılında Beşar Esad yönetimine karşı başlayan protestoların, kısa süre içinde tam teşekküllü bir iç savaşa dönüşmesinin ardından, yüz binlerce kişinin Esad rejimi tarafından öldürüldüğü tahmin ediliyor.
İŞKENCE VE TOPLU İNFAZ
Esad ailesi, Suriye’de vatandaş ve yabancı birçok kişiyi yargısız bir şekilde tutuklayarak, hapishanelerde işkenceye maruz bıraktı ve toplu infazlar gerçekleştirdi. Bu bağlamda, Mustafa, Suriye hava kuvvetlerinin istihbarat birimlerinin cesetleri askeri hastanelerden topladığını ve ardından gizli toplu mezarlara gönderdiğini belirtti. “Bu cesetler, işkence edilerek öldürülenlerden oluşuyordu ve Suriye gizli polisi aracılığıyla bu mezarlara taşınıyordu,” dedi.
NASIL GÖMÜLDÜKLERİNİ ANLATTI
Mustafa, cesetlerin soğutuculu kamyonlarla taşındığını ve Şam belediyesine bağlı cenaze evi personelinin bu sürece dahil olduğunu ileri sürdü. Ayrıca, toplu mezarların kazılmasında zorla çalıştırılan işçilerle görüşmeler yaptıklarını söyledi. “Buldozer operatörleri, emirlere uyarak cesetleri sıkıştırmak ve üzerlerini toprakla örtmek zorunda kaldıklarını anlattı,” diye ekledi. Mustafa, bu toplu mezarların ilerideki mahkemelerde delil niteliği taşıyacağını belirterek, bu mezarların korunması gerektiğinin altını çizdi.
Birleşmiş Milletler Soruşturma Kurulu Başkanı, bulunan toplu mezarlar hakkında yaptığı açıklamada, “Birden fazla toplu mezarın varlığına inanmamıza neden olan gerekçeler var,” dedi. Bu, Suriye’deki insan hakları ihlallerinin ve kayıpların ne denli derin ve travmatik bir boyuta ulaştığını gözler önüne seriyor.
News
