Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, TÜİK verilerine dayanarak 2023 yılı itibarıyla tahıl ve bitkisel üretimde yaklaşık 9 milyon 600 bin ton kayıp yaşandığını, 2024 yılında ise bu kaybın 7 milyon 700 bin tona çıktığını aktardı. Meyve, içecek ve baharat bitkilerinde de 2024’e göre kaybın 8 milyon 400 bin ton olarak kayıtlara geçtiğini belirten Gürer, 2025 yılında don, kuraklık ve artan girdi maliyetlerinin üretimde daha da kayba yol açacağını ifade etti.
Gürer’in açıklaması şu şekilde özetlendi: 2002 yılında ülke genelinde buğday üretimi 19 milyon 600 bin ton iken 2025 yılında bu rakam 17 milyon 900 bin tona geriledi; 2024 üretimi ise 20 milyon 800 bin ton olarak kaydedildi. Bir önceki yıla göre 2 milyon 900 bin tonluk kayıp, başta ithalat olmak üzere ülke ihtiyacının altında bir üretim düzeyine işaret ediyor. Genelde tahıl ürünlerinde 2025 yılında bir önceki yıla göre yaklaşık %12,3 oranında azalma bekleniyor ve toplam üretim yaklaşık 34,2 milyon ton düzeyinde tahmin ediliyor. Arpa üretimi 2024 yılında 8 milyon 100 bin ton iken %25,9’luk düşüşle 6 milyon tona indi; çavdar ve yulaf üretimlerinde de düşüş yaşandı.
Sebze üretiminde azalma Kuru baklagiller grubunda da 2002 yılı seviyesinin altında kalındı. Kırmızı mercimekte üretim yarı yarıya düşüş gösterdi; nohut 575 bin tondan 413 bin tona, kuru fasülye ise 289 bin tondan 247 bin tona geriledi. Kırmızı mercimek ise 2024’te 279 bin tondan bu yıl 250 bin tona geriledi. Yağlı tohumlar arasında soya üretimi %17,4, ayçiçeği üretimi ise %11,8 azalarak sırasıyla yaklaşık 149 bin ve 1,9 milyon ton olarak kaydedildi. Şeker pancarı üretimi ise %2,0 azalarak yaklaşık 22 milyon ton düzeyinde gerçekleşti.
Sebze üretimi 2025 yılında bir önceki yıla göre %0,9 azalma ile yaklaşık 33,3 milyon ton olarak kaydedildi. Domates, kapya biber ve hıyar gibi bazı sebze ürünlerinde üretimde kayıp oranları sırasıyla %7,6, %4,7 ve %2,0 olarak belirlendi.
Çiftçi Kayıt Sistemi ve Destekler 2024 yılında 28 milyon ton meyve, baharat ve içecek ürünleri 2025 yılında 19 milyon 600 bin tona geriledi. Kaybın 8 milyon 400 bin ton olarak belirginleşmesi, ÇKS ve Tarım Sigortaları (Tarsim) kapsamındaki desteklerden kısmen yararlanabilen üreticileri etkiledi. Çiftçi kayıt sistemine dahil olmayanlar destek alamıyor.
Meyve üretimi 2025 yılında da önceki yıla göre azaldı; meyve, içecek ve baharat grubundaki üretim miktarı yaklaşık %30,9 oranında düştü. Elma üretiminde yıllık ortalama 4 milyon ton üretildiği halde bu yıl ciddi bir yurtdışı pazarı sorunuyla karşılaşıldı. Şeftali ve nektarin üretimlerinde de önemli kayıplar yaşanırken, kiraz üretiminde de güçlü bir düşüş görüldü. Sert kabuklu meyveler arasında fındık ve cevizde Üretim Kaybı yaklaşık %38,5 ve %38,2 oranında gerçekleşti; Antep fıstığında kayıp %61,5 olarak kayda geçti. Muz ve zeytin üretiminde de düşüşler kaydedildi.
Politika ve borçlanma etkileri Gürer, bu verilerin küresel iklim değişikliğinin etkileriyle birlikte yanlış tarım politikalarının da etkisiyle ortaya çıktığını savundu. Çiftçi borç yükünün artırılması ve üretim ile verim artışını hedefleyen iktidar desteklerinin, çiftçi refahını ve alım fiyatlarını gözeten bir yapıya kavuşturulması gerektiğini ifade etti. Üretimdeki düşüşleri azaltmak için daha güçlü ve kapsamlı bir destek mekanizmasının zorunlu olduğuna vurgu yaptı.
News
