Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in göreve başladıktan sonra temmuz 2023’te yayımladığı tasarruf genelgesi, 2024 ve 2025 bütçelerinde de yeniden uygulanmasına rağmen bütçe gerçekleşmeleriyle çelişen bir tablo ortaya koydu. Kamu kurumları ve yöneticileri genelgeyi yeterince dikkate almazken, tasarruf kapsamındaki bazı harcama kalemlerinde %60’tan %280’e varan artışlar görüldü.
AKP eğilimli Memur-Sen ve MHP’nin etkisi altındaki Türkiye Kamu-Sen, kurula üye bildirme kararını son anda değiştirdi ve Birleşik Kamu-İş ise hakem kuruluna üye bildirmeyi reddetti. Kurulda imza yetkisi en çok olan taraf Memur-Sen olurken, kararlar kesin ve itiraz yolu kapalı görünüyor. Gelecek dönemde KİHH’nin, iktidarın zam önerileri doğrultusunda hareket edeceği öngörülüyor; 2012’den beri üç toplu sözleşmeden ikisinde hükümet tekliflerini kabul eden kurulun, 2026-2027 döneminde de benzer bir tutum izlemesi bekleniyor.
Tasarruf kapsamındaki kamu harcamalarında artışlar dikkat çekiyor: 6,5 milyona varan memur ve emeklilerin düşük zam talebi, bütçede yeterli kaynak olmaması gerekçesiyle savunulsa da taşıt, haberleşme, kırtasiye, bina kiralama ve sosyal tesisler gibi kalemlerde harcamalar arttı. Şimşek’in genelgesinin uygulanabilirliğine ilişkin kaygılar ise bütçe gerçekleşme rakamlarında net biçimde görülüyor.
Tasarruf kapsamındaki kalemlerde kaydedilen artışlar son bütçe verilerine yansırken, temmuz ayında tasarruf kapsamındaki harcamalar 14 milyar lira iken bu yıl 4,1 milyar lira artışla 18,1 milyar liraya ulaştı. Taşıt giderleri %280 artışla 3,7 milyar liraya, haberleşme giderleri %66 artışla 3 milyar liraya çıktı. Lojman ve sosyal tesislerdeki artış %120’yi aştı ve bazı kurumlardaki harcamalar açıklanmayan transferler olarak gösterilmeye devam etti.
GÖREV ZARARI ve Cari Transferler başta olmak üzere, bütçedeki bazı kalemler, “görev zararı” yerine görevlendirme gideri olarak adlandırılan yeni düzenlemelerde görüldüğü gibi, yedi aylık toplamda yaklaşık 2 trilyon 901 milyar lira büyüklüğüne ulaştı. Mal ve hizmet alımlarında ise bu dönemdeki harcamalar 500 milyar liraya yakın bir seviyeye yaklaşırken, maaşlar, tazminatlar ve ek ödenekler dahil olmak üzere toplam ödenekler temmuz sonunda 2 trilyon 69 milyar liraya çıktı. Bu tutar, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık %35 artış gösteriyor ve enflasyonla başa baş durumda olduğunun göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Faiz ödemeleri ise temmuz sonu itibarıyla 1,2 trilyon lirayı aştı ve toplam bütçe giderlerinin önemli bir kısmını oluşturdu. Bu tablo, kamudaki toplam ücret ve maaş ödemelerinin enflasyonla aynı hızda artmasına rağmen, toplum genelinde tasarruf yerine gösterilen harcamaların sürmesini ortaya koyuyor. Dolayısıyla yüksek tüketim, israf ve lüks giderlerin kapanması gerektiği yönündeki eleştiriler devam ediyor.
News
