Trump’ın Yeni Tarife Politikaları
Eski ABD Başkanı Donald Trump, seçim kampanyası sırasında Kanada, Meksika ve Çin’den yapılan ithalatlara yönelik tarife uygulama vaadinde bulunmuştu. Bu vaadi gerçekleştiren Trump, imzaladığı bir kararname ile Kanada ve Meksika’dan yapılan ithalata %25, Çin’den yapılan ithalata ise %10 ek gümrük vergisi getirdi. Kararnamede, Kanada’dan ithal edilen enerji kaynaklarına ise %10 daha düşük bir tarife uygulanacağı ifade edildi. Belirtilen tarifelerin 4 Şubat’ta, ABD yerel saatiyle gece yarısından sonra yürürlüğe gireceği kaydedildi.
Kararnamede ayrıca bir “misilleme maddesi” de yer almakta; bu maddeye göre, bahsi geçen ülkelerin misilleme yapmayı tercih etmesi durumunda tarifelerin artırılabileceği belirtildi. Analistler, bu açıklamanın yapılmasının ardından etkilerinin bu hafta içinde daha net hissedileceğini öngörüyor. Özellikle, ABD’ye yönelik olası misillemelerin, ABD’de faaliyet gösteren emtia borsası Intercontinental Exchange’te tarım ürünlerinde dalgalanmalara yol açabileceği vurgulandı. Diğer yandan, Trump’ın uygulayacağı gümrük tarifelerinin enflasyonist baskılar oluşturabileceği ve bunun ABD Merkez Bankası’nın (Fed) enflasyonla mücadelede elde ettiği kazanımları tehlikeye atabileceği yönündeki kaygılar da piyasa fiyatlamaları üzerinde etkili oldu.
Jeopolitik belirsizlikler ve Trump’ın yeni gümrük tarifeleri planlarına dair endişeler, güvenli liman talebini artırarak altın fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Geçtiğimiz hafta, ons altın 2,817 dolar seviyesine çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü. 2024 yılını 2010’dan bu yana en güçlü yıllık performansla kapatan ons altın, böylece 2025’e de güçlü bir başlangıç yapmış oldu. Bu gelişmeler doğrultusunda, ons bazında fiyatlar geçen hafta altında %1, paladyumda %3,5, platinde %3,3 ve gümüşte %2,2 oranında artış gösterdi.
BAZ METALLER ETKİLENDİ
Trump’ın uyguladığı tarifeler, geçtiğimiz hafta baz metaller üzerinde de etkili oldu. Küresel madencilik şirketi Broken Hill Proprietary Company, Güney Avustralya’daki bakır izabe ve rafineri tesislerinin genişletilmesi amacıyla iki mühendislik firmasıyla anlaşmaya vardı. Bu projeler arasında, dünyanın en büyük bakır projelerinden biri olan Olympic Dam da bulunmaktadır. Şirket, Cuma günü mühendislik şirketleri Fluor Australia ve Hatch ile önerilen genişlemeyi aşamalı olarak gerçekleştirmek için sözleşmeler imzaladı.
Dünyanın en büyük bakır üreticilerinden Şili’nin bakır üretimi, Aralık ayında yıllık bazda %14,3 artarak 566,547 tona ulaştı. Şili Ulusal İstatistik Ajansı’nın (INE) geçen hafta yaptığı açıklamaya göre, bu artış, ülkedeki madencilik sektöründeki toparlanmanın bir göstergesi olarak değerlendirildi. Ayrıca, analistler, Kanada’nın Quebec eyaletinin alüminyum üretiminde dünyada dördüncü sırada yer aldığını belirterek, Trump’ın uyguladığı tarifelerin alüminyum piyasaları üzerinde etkili olabileceğine dikkat çekti.
Baz metallerde tezgah üstü piyasada geçen hafta fiyatlar libre bazında bakırda %0,8, alüminyumda %0,7, nikelde %2,3 ve çinkoda %2,8 azalırken, kurşunda %0,5 artış görüldü.
FED PETROL FİYATINININ DÜŞÜŞÜNÜ TETİKLEDİ
Petrol fiyatları, Trump’ın yeni ticaret politikalarına yönelik açıklamalarının yanı sıra Suudi Arabistan ile Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) üyelerinin petrol fiyatlarını düşürmelerini talep etmesiyle geçen hafta düşüşle başladı. Fed’in faiz oranını sabit tutma kararı alması ve Fed Başkanı Jerome Powell’ın politika duruşunu ayarlamak için acele etmeye gerek olmadığını belirtmesi, petrol fiyatlarının gerilemesinde etkili olan diğer bir faktör oldu.
Amerikan Petrol Enstitüsü (API), geçen hafta yayınladığı raporda, ABD’nin ticari ham petrol stoklarının 2 milyon 860 bin varil arttığını öngördü. Piyasa beklentisi ise stokların 3 milyon 700 bin varil artacağı yönündeydi. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) verileri, ABD’de petrol stoklarının artışına işaret ederek fiyatları baskıladı. EIA’nın haftalık petrol raporuna göre, ABD’nin ticari ham petrol stokları, yaklaşık 3 milyon 500 bin varil artışla 415 milyon 100 bin varil seviyesine yükseldi. Beklentiler, stokların yaklaşık 2 milyon 860 bin varil artacağı yönündeydi.
Avrupa Birliği’nin, 2022’de Rusya doğal gaz krizine karşı uygulamaya koyduğu doğal gaz fiyat sınırlaması, yürürlüğe girmesinden bu yana hiç uygulanmadan sona erdi. Bununla birlikte, doğal gaz fiyatları, havaların ısınmasıyla iyileşen iklim koşulları ve jeopolitik gelişmelerle birlikte geçen hafta satıcılı bir seyir izledi. Bu gelişmelerle Brent petrolün varil fiyatı geçen haftayı %2 azalışla kapatırken, New York Ticaret Borsası’nda işlem gören doğal gazın İngiliz termal birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı da %10,3 azalışla tamamlandı.
TRUMP KAHVEYİ REKORA TAŞIDI
Geçen hafta tarım emtiaları, tarife endişeleri ve iklim koşullarından etkilendi. Olası bir ticaret savaşı endişesinin piyasalar üzerinde etkili olduğu belirtildi. Analistler, Trump’ın tarifelerle tehdit ettiği ülkelerde misillemelere ve ticaret savaşlarına yol açabileceğini, bunun ABD’nin tarım ihracatını olumsuz yönde etkileyebileceğini ifade etti. Ayrıca, Hindistan’ın Şubat ayında ortalamanın üzerinde sıcaklıklarla karşılaşması bekleniyor. Buğday ve kolza tohumu yetiştiren başlıca eyaletlerde sıcaklıkların mevsim normallerinin 5 derece üzerine çıkabileceği öngörülüyor. Hindistan, benzer bir durumun yaşandığı 2022’de buğday ihracatını yasaklamak zorunda kalmıştı.
Mısır fiyatlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan analistler, mısırın biyodizel yakıt üretiminde de kullanıldığını hatırlatarak, Brent petroldeki düşüşe paralel değer kaybı yaşanmış olabileceğini belirtti. Bu gelişmeler ışığında, geçen hafta Chicago Ticaret Borsası’nda kile başına fiyatlar buğdayda %2,9 artarken, soya fasulyesinde %1,3, pirinçte %5,6 ve mısırda %0,9 azaldı.
Hindistan Maliye Bakanı Nirmala Sitharaman, pamuğun Hindistan’da fazlası bulunmadığını ve hektar başına 450 kilogramlık veriminin küresel ortalamanın altında olduğunu belirterek, pamuk üretimini artırmak ve ekstra uzun elyaf pamuk çeşitlerini teşvik etmek için beş yıllık bir plan duyurdu. Bunun yanı sıra, geçen hafta kahvenin en büyük üreticisi Brezilya ve ikinci büyük üreticisi Vietnam’da yaşanan kuraklık, hasatın zayıflayacağı endişelerini doğurarak küresel piyasalarda fiyat artışını desteklemeye devam etti. Trump’ın Kolombiya’ya %25 gümrük vergisi uygulama tehdidi ve ardından bu tehditten çekilmesi, piyasaların yeni rekor seviyelere ulaşmasına neden oldu. Her ne kadar tarife yürürlüğe girmemiş olsa da, tehdidin yarattığı belirsizlik kahve piyasasında paniğe yol açarak fiyatları rekor seviyelere taşıdı.
ABD’de faaliyet gösteren emtia borsası Intercontinental Exchange’de libre bazında fiyatlar, pamukta %2 azalırken, şekerde %2,4 ve kahvede %8,7 artış kaydedildi. Kakaonun ton başına fiyatı ise haftayı %4,9 azalışla tamamladı.
News
