Türkiye, Avrupa Birliği sınırında konumlanan ve IMF tahminlerine göre satın alma gücü paritesinde 2025 yılında İtalya’yı geçmesi beklenen büyüyen bir ekonomi olarak öne çıkıyor. Ancak nüfusun yaklaşık 85 milyonu olmasına rağmen yaşam standardı İtalya’nın yaklaşık %70’i düzeyinde kalıyor. Analizde, geleneksel faiz–enflasyon dengesi bozulmuş bir tabloyla karşı karşıya olduğumuzu vurguluyor; siyasi karar alma süreçlerinin daha yakından izlenmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, dönemin başında düşük faizlerin enflasyonu düşüreceği inancını sürdürürken bu görüşünü zaman içinde değiştirmek zorunda kaldı. Yüksek faizler, onun için bir araç olarak eleştirilirken maliyetli sonuçlar da ortaya çıktı. Resmi TÜFE verileri 2022’de çıtayı aşan bir hızla yükselmiş, Avrupa’da benzer dönemde enflasyon çift hanelerde kalırken Türkiye’deki oranlar rekor kırdı. Enflasyonun kalıcı olarak %40’ın altına inmesi ise bu yıl gerçekleşebildi.
MERKEZ BANKASI BAŞKANLARI ve POLİTİKA RÜZGARI Türkiye’de merkez bankası başkanı olmak, kırılgan bir konum olarak görülüyor. Görevdeki Fatih Karahan, ortodoks politikalara dönüş sürecinin bir parçası olarak öne çıkıyor ve New York Fed geçmişiyle bu yönde konuşuyor. Enflasyon raporunda, “Sıkı para politikası adım adım sonuç veriyor” diyerek düşüşe işaret ediyor; işgücü piyasasının ise resesyona girmeden soğuduğunu savunuyor.
FİYATLARIN SEKİZ KATINA ÇIKTIĞI GERÇEĞİ Bu süreçte fiyatlar pandemiden hemen önceye kıyasla sekiz kat artış gösterdi. ABD ve İngiltere’deki enflasyon konuşmalarına benzer yankılar Karahan’ın ifadelerinde bulunuyor olsa da rakamlar Türkiye için bambaşka boyutlarda. Kasım verileri, yıllık TÜFE’nin ekimdeki %32,9’dan %31’e gerilediğini gösteriyor. Gıda enflasyonundaki düşüş enerji verilerini rahatlatsa da temel göstergelerde kayda değer bir iyileşme görülmüyor. Ancak yılın sonunda dezenflasyon hızının sınırlı kalması, Merkez Bankası’nın %24 hedefinin ciddi biçimde üzerinde kalabilir olasılığını artırıyor.
FAİZLERİN HIZLI İNDİRİLMESİ ve UYARILAR Hakan Kara’ya göre, çekirdek mal ve hizmet enflasyonu kasımda yükseldi; ekonominin öngörülebilirliği artarken Merkez Bankası’nın hızlı faiz indiriminin riskli olduğu düşünülüyor. Yılın son toplantısında politika faizinin bir puan daha indirilmesi bekleniyor. Kasım ayında enflasyon düşse de bazı göstergeler hâlâ yüksek; piyasa beklentileriyle uyumlu bir dezenflasyon hareketi için güvence gerekiyor.
MERKEZ BANKALARINA UYARI En iyi senaryolarda bile Merkez Bankası’nın %16’lık projeksiyonu piyasa öngörüleriyle uyumlu görünmüyor. Hanehalkının medyan beklentisi ise daha yüksek—yaklaşık %40’ın üzerinde. Türkiye için öncelik, 2026’da parasal gevşemenin yavaşlatılması gerektiği sonucuna varmak; çünkü kalıcı enflasyonla mücadele uzun bir yol gerektiriyor. Diğer ülkeler için ana ders, iyi niyetli politika söylemlerinin ekonomik uygulanabilirliğe dönüştürülmesi süreçlerinin çoğu zaman bedelli olmasıdır.
News
