Yüksek faizle borçlanmayı sürdüren Hazine ve Maliye Bakanlığı, yatırım araçlarından vergi alımını sıfıra indirerek tasarruf sahiplerini tercihli konuma getirdi. TL mevduat ve para piyasası fonlarına yönelenler %17.5 oranında vergi öderken, Hazine’nin borçlarını finanse edenler üzerinde vergi yükü azaltıldı. Bu durum, devletin borçlanma maliyetini düşürürken, vatandaşların vergilendirme açısından adil olmayan bir tabloyla karşılaşmasına yol açıyor.
İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden Prof. Dr. Binhan Elif Yılmaz, uygulanan vergi avantajının vergi adaletine aykırı olduğunu vurguluyor. 30 Haziran 2026’ya kadar geçerli olan karar, devlet tahvili, Hazine bonosu ve sukuk gelirlerinde yüzde 0 stopaj uygulanmasını içeriyor. Yılmaz, “Enstrüman sahipleri faiz ve kira gibi ödemeler üzerinden kâr elde ederken, Gelir Vergisi ödeme zorunluğu ortadan kalkıyor; bu da adalet ilkesine aykırı bir durum oluşturuyor” şeklinde konuştu.
2 trilyonluk kaynak başlığı altında resmi gazete kararıyla belirlenen bu uygulama, kamu borcunu cazip kılarken, gelir elde eden enstrüman sahiplerinin ödemesi beklenen vergiden muaf tutulmasını sağlıyor. Borcun belirleyici unsurlarından birinin enstrüman sahiplerinin güçlendirilmesi olduğu düşüncesiyle eleştiriliyor. Yılmaz ayrıca, “Aynı getiri türünde farklı stopaj oranları, vergi ödeme isteğini azaltıyor; ayrıca Hazine’ye borç veren kesim bütçeden önemli ölçüde kaynak transfer ediyor” diyor. Kasım ayında bütçe gerçekleşmeleri, borç faizlerine ayrılan yaklaşık 2 trilyon TL’nin neredeyse tükendiğini gösteriyor.
Borcun kontrolü bankalarda Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın iç borcunun 9.3 trilyon lirayı aştığı durumda, bunun %61.2’si bankalar tarafından finanse ediliyor. Dağıtım ise şu şekilde: %32.9 kamu bankaları, %15.7 özel bankalar, %8 yabancı bankalar, %3.7 katılım bankaları ve %1 kalkınma ile yatırım bankalarının elinde bulunuyor. İç borcun %10.7’si şirketler, %3.4’ü ise vatandaşlar tarafından kontrol ediliyor. Rekor borçlanma ve vergi avantajlarının birleşmesiyle bu yıl hanehalkı devlet tahvili varlığı yaklaşık 6.5 kat artış gösterdi.
News
