Türkiye’nin Coğrafi İşaretler için Hedefleri ve Küresel Rekabet
Türkiye, Antep Baklavası ve Malatya Kayısısı gibi dünyaca ünlü ve tescilli ürünleriyle, Avrupa Birliği’nin coğrafi işaretler listesinde Çin’i geride bırakma yolunda emin adımlarla ilerliyor. Bu gelişmeler, Türkiye’nin gastronomik markalarını uluslararası arenada güçlendirmeyi hedefleyen stratejik bir adım olarak görülüyor. Özellikle, en ikonik ve sevilen ürünlerinden biri olan dönerin kaderi ise, bu süreçte yoğun tartışmalara sahne olmaya devam ediyor.
Avrupa Birliği’nin Coğrafi İşaretler Sistemi ve Türkiye’nin Konumu
AB’nin 1990’larda başlattığı ve Parmigiano peyniri gibi geleneksel ürünleri koruma altına alan coğrafi işaretler (Cİ) sistemi, günümüzde küresel bir prestij mücadelesine dönüşmüş durumda. Bu sistemde, şu anda AB dışındaki ülkeler arasında 99 tescilli ürünle Çin ilk sırada yer alırken, Türkiye ise 36 tescilli ürün ve başvurusu ile ikinci sırada bulunuyor. İtalyan Qualivita Vakfı Direktörü Mauro Rosati, bu durumu şöyle özetliyor: “Türkiye, bu sayede Avrupa pazarına daha yakın durarak, coğrafi yakınlığını ve turizm potansiyelini kullanarak kaliteli ürünler pazarında güçlü bir konum elde etmeyi amaçlıyor.”
Türkiye ve Almanya Arasında Döner Üzerine Sıcak Çatışma
Türkiye’nin coğrafi işaret yarışındaki en kritik ve tartışmalı alanlarından biri olan döner konusunda yaşanan gelişmeler, hem ekonomik hem de kültürel açıdan büyük önem taşıyor. 2022 yılında Türkiye’nin yaptığı başvuru, dönerin coğrafi kökenini değil, geleneksel tarifini korumaya odaklanıyor. Bu kapsamda getirilecek standartlar, etin kalınlığından marine süresine kadar detayları içeriyor ve böylece “gerçek döner” tanımını tüm AB çapında sabitlemek amaçlanıyor.
Ancak bu girişim, Almanya’da büyük tepkiyle karşılandı. Çünkü, döner zaten Almanya’da sokak lezzetlerinin en sevilenlerinden biri haline gelmiş ve zaman zaman sosisli sandviçleri bile geride bırakmış durumda. Alman Tarım Bakanlığı ve Türk kökenli eski Bakan Cem Özdemir, bu tarifin artık bir “Alman geleneği” olduğunu ve tarifin Ankara tarafından belirlenemeyeceğini savunuyorlar. Özdemir’in sosyal medya paylaşımlarında belirttiği gibi: “Burada herkes, dönerin nasıl hazırlanacağına kendisi karar verebilmeli. Ankara’dan herhangi bir düzenleme veya belirleme olmamalı.”
Görüşmeler ve Gelecekteki Adımlar
Türkiye ile Almanya ve Avusturya gibi ülkeler arasındaki ikili görüşmeler, şu ana kadar sonuç vermedi ve görüşmeler tıkandı. Bu nedenle, dönerin geleceği artık Avrupa Komisyonu’nun kararına bağlı hale geldi. Komisyon sözcüsü, bu önemli kararın “zamanı geldiğinde” alınacağını belirtti ve kesin bir takvim veya sonuç açıklaması yapmadı. Bu gastronomik kimlik savaşının sonucunun ne zaman netlik kazanacağı ise, önümüzdeki süreçte belirlenecek ve dünya genelinde geniş yankılar uyandırmaya devam edecek gibi görünüyor.
News
