Geçen yıla ait IEA raporuna göre enerji inovasyonunun başlıca itici gücü olarak enerji güvenliği öne çıkıyor; anket katılımcılarının yaklaşık dörtte üçü bu konuyu yeniliklerin en önemli üç tetikleyicisi arasına aldı. Böylece enerji güvenliği, uygun maliyet ve emisyon düşüşü gibi konuları geride bırakmış durumda. Bulgular, jeopolitik belirsizlikler ile tedarik zinciri kaygılarının enerji teknolojilerindeki yenilik ihtiyacını hızlandırdığını gösteriyor.
Türkiye için hedefler, yerli ve yenilenebilir üretimi artırırken elektrik şebekesinin dayanıklılığını güçlendirmeye odaklanıyor. SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi Direktörü Alkım Bağ, 2035 hedeflerinin enerji güvenliği ve dönüşümü açısından önemli bir fırsat sunduğunu ifade ediyor. Hedeflere ulaşmak için önümüzdeki 10 yıl içinde her yıl ortalama 8 gigavatlık yeni kapasitenin devreye alınması gerektiği, bu rakamın yatırım iştahı yanında izin süreçleri, şebeke bağlantıları, finansman yapıları ve piyasa tasarımıyla da doğrudan ilişkili olduğuna dikkat çekiyor.
YEKA mekanizmasının sağladığı istikrar ve mevcut kapasitenin devreye girmesi, yatırımcı güvenini güçlendiriyor; ancak en kritik adım olarak projelerin hızını artırmak gerektiğini vurguluyor. Yenilenebilir enerji artışının Avrupa’da da yükselişte olduğu bu dönemde, elektrik sisteminin üretim, iletim ve dengeleme kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Büyük ölçekli iletim altyapısı yatırımları ve uluslararası finansman imkanlarının kritik önem taşıdığını ifade ediyor. Türkiye’nin hedefleri kapsamında 120 gigavatlık rüzgar ve güneş planı doğrultusunda yeşil şebeke altyapısı için teknik ve finansal hedefler belirlendi; Dünya Bankası ile ilk finansman anlaşması imzalandı.
Bağ ayrıca, elektrik şebekelerindeki yatırımların batarya enerji depolama sistemleri ve talep tarafı katılımıyla desteklenmesi gerektiğini, piyasa tasarımında esnekliği ödüllendiren mekanizmaların kurulmasının sistemin güvenliği ve yatırım verimliliği için kritik olduğunu belirtiyor. Lisanssız yeni kapasitenin önemli bir bölümünün dağıtım şebekelerini güçlendirdiğini ve dijitalleşmeyi hızlandırdığını vurguluyor.
Türkiye’nin 2035 yenilenebilir hedeflerinin Avrupa enerji sistemiyle entegrasyonu açısından da fırsatlar sunduğunu ifade eden Bağ, şebeke modernizasyonu, depolama çözümleri ve etkin bir piyasa tasarımı ile komşu ülkelerle enterkonneksiyon kapasitesinin artırılmasının altını çiziyor. Ayrıca, enterkonneksiyon kapasitesinin artırılması, senkronizasyon yatırımlarının tamamlanması ve ortak işletim standartlarının geliştirilmesi gibi adımların atılması gerektiğini belirtiyor. Elektrik sisteminin karbon yoğunluğunu azaltmasıyla Avrupa’ya ihracat amaçlı ürünlerin karbon içeriğinin düşmesi de ticari avantajlar yaratıyor; ancak öncelik, enerji arz güvenliğinin kesintisiz sağlanması olarak öne çıkıyor.
10 yıldan kısa sürede 3 kat hedefi Cambridge Üniversitesi Teknoloji Politikaları Profesörü David Reiner, güneş ve rüzgar kapasitesinin kısa vadede yaklaşık üç kat artmasının iddialı olduğunu belirtiyor. Yatırımların hızlandırılması, düzenleyici çerçevenin güçlendirilmesi ve izin süreçlerinin sadeleştirilmesi gerekliliğini vurguluyor. Dünyadaki benzer hedeflerle rekabet içinde olan Türkiye’nin yabancı yatırımları çekebilmesi için yalnızca santral kurmak yeterli değil; enerji depolama, güçlendirilmiş şebeke ve genişleyici planlama ile yatırım ortamını cazip kılacak düzenlemeler şart.
News
