Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ağustos ayı boyunca üretici ile market arasındaki fiyat değişimlerini kapsamlı bir şekilde analiz etti. Bu değerlendirmeyi, yaptığı görüntülü basın açıklamasıyla kamuoyuna duyurdu. Bayraktar’ın aktardığı bilgilere göre, Ağustos ayında üretici ve market fiyatları arasındaki en büyük fark, limon fiyatında gözlemlendi. Limon, %370,4 ile en yüksek fiyat farkını oluştururken, onu %323,9 ile havuç, %262,1 ile kuru soğan ve %249,6 ile kabak izledi. Üretici fiyatlarının marketteki fiyatlara oranı ise limonda 4,7 kat, havuçta 4,2 kat, kuru soğanda 3,6 kat ve kabakta 3,5 kat olarak belirlendi.
Örneğin, üreticide 11 lira 17 kuruş olan limon, markette 52 lira 54 kuruşa satılırken; 8 lira olan havuç, markette 33 lira 91 kuruşa, 4 lira 88 kuruş olan kuru soğan 17 lira 67 kuruşa, 8 lira 75 kuruş olan kabak ise 30 lira 59 kuruşa alıcı buldu. Ağustos ayında fiyatı en fazla artan ürün markette salatalık, üreticide ise kuru üzüm oldu. Fiyatı en fazla düşen ürün ise markette kuru incir, üreticide ise patates olarak kaydedildi.
MARKET FİYATLARI
Ağustos ayında markette 37 ürünün 22’sinde fiyat artışı, 14’ünde fiyat azalışı gerçekleşti. Sadece 1 üründe fiyat değişimi olmadı. Markette fiyatı en fazla artan ürün %39,4 ile salatalık oldu. Salatalıktaki fiyat artışını %35,5 ile kabak, %35,4 ile patlıcan ve %26,5 ile marul takip etti. Öte yandan, markette fiyatı en fazla azalan ürün %24,4 ile kuru incir olarak belirlendi. Kuru incirdeki fiyat düşüşünü %19,3 ile limon, %11,1 ile şeftali ve %10,1 ile sivri biber izledi.
ÜRETİCİ FİYATLARI
Ağustos ayında üreticide 29 ürünün 18’inde fiyat artışı yaşanırken, 8’inde fiyat düşüşü görüldü. 3 üründe ise fiyat değişimi gözlemlenmedi. Üreticide en çok fiyat düşüşü %29,8 ile patateste kaydedildi. Patatesteki bu düşüşü %25,5 ile limon, %20,9 ile yeşil soğan ve %20,4 ile kuru soğan izledi. Üreticide en yüksek fiyat artışı ise %83,3 ile kuru üzümde görüldü. Kuru üzümdeki fiyat artışını %47,8 ile kuru incir, %35,8 ile yumurta ve %34,4 ile kuru fasulye takip etti.
Bayraktar konu ile ilgili değerlendirmesinde şunları söyledi:
“Bu ay özellikle patates, kuru soğan ve limonda üretici fiyatları %20 ile %30 oranında düştü. Erkenci patateste hasat bu yıl 15-20 gün erken başladı. Yazlık patateste erkenci çeşitler bitmek üzere iken, orta erkenci çeşitlerde de hasat süreci başladı. Bu yıl, geçen yıla göre rekoltenin yüksek olması ve yazlık patatesin depolanamaması, üretici fiyatlarında düşüşe neden oldu. Pazarda ve markette ortalama 15 lira olan patateste üretici fiyatının 4,5 liraya kadar düşmesi, üreticilerimizi mağdur etti.
Kuru soğan ekim alanında bir önceki yıla göre yaklaşık %10 artış bekleniyor. Ancak sahadan aldığımız bilgiler doğrultusunda bu artışın daha da yüksek olacağını tahmin ediyoruz. Kısıtlı açılan kuru soğan ihracatının tamamen açılması, yeni pazarlar bulunması ve geçmiş yıllarda olduğu gibi Toprak Mahsulleri Ofisi’nin devreye girerek patates ve kuru soğana müdahale etmesi gerekiyor. Çukurova Bölgesi’nde, özellikle Adana’da erkenci çeşit Mayer limon üretiminin fazla olması ve depolarda hala az da olsa ürün bulunması fiyatları düşürdü.
Geçen yıl yeterli geliri elde edemeyen limon üreticilerimiz, bu yıl da benzer sorunlarla karşı karşıya. Özellikle meyve suyu üretiminde kullanılacak şeftali, maliyetinin altında satılıyor. Meyve suyu firmaları, üreticiden ucuz fiyata aldıkları şeftaliyi işleyerek konsantre hale getiriyor ve bu ürün, uygun şartlarda 3 yıla kadar bozulmadan saklanabiliyor. Üreticiden ucuza alınan bu ürünler, sonraki yıllarda tüketicilere kat be kat yüksek fiyatlarla meyve suyu olarak satılıyor. Bakanlık, devreye girerek sanayicinin alacağı ürüne maliyetleri göz önünde bulundurarak taban fiyat belirlemelidir. Üreticinin mağduriyeti ancak bu şekilde önlenebilir ve üretimin sürekliliği sağlanabilir.”
News
