Denizlerde ülkelerin hakları, BM’nin deniz hukuku çerçevesinde tanımlanan katmanlarda şekilleniyor. Ülke kıyısına yakın bölgelerdeki egemenlik, hem hava sahası hem de su yüzeyi ve tabanını kapsayan geniş bir yetki alanını içine alır. Bu sınıra uygun olarak, ülkelerin deniz alanlarında kendi kararları geçerlidir.
22 kilometre (12 mil) yarıçapında başlayan kıyı suları için devletler tam egemenlik hakkına sahiptir. Bu alan içinde limanlar, enerji üretim tesisleri ve diğer altyapılar için izin almak gereklidir. Ancak bu sınır, komşu ülkelerin kıyılarının yakın olması durumunda değişkenlik gösterebilir.
İngiltere örneğinde, kıyıdan itibaren 22 kilometreye kadar uzanan su kütlesi Kraliyet’e ait olarak kabul edilir. Bu bölgede faaliyet göstermek isteyen herkesin devlet izni alması gerekir.
Kıyısı Olmayan Ülkeler için durum farklıdır. Bu ülkelerin territorial suları yoktur, fakat uluslararası hukuk onlara zararsız geçiş hakkı tanır. Bu hak, casusluk, silah kullanımı veya balıkçılık yapmadan sınırları geçmeyi kapsar.
Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) olan 370 kilometre ise kıyılar tarafından 370 kilometre (200 deniz mili) uzağa uzanır. Bu alanda balıkçılık, petrol ve doğal gaz çıkarımı, deniz altı kablolarının döşenmesi ve yapay adaların inşası gibi ekonomik faaliyetlere ilişkin yetki ülkededir. Tam egemenlik alanı olarak görülmese de, bu bölge ülkelerin ekonomik kontrol ve çevre koruma yetkisini ifade eder.
Fransa açısından ülkenin deniz yetkisi, Guadeloupe, Réunion ve Fransız Polinezyası gibi denizaşırı topraklarıyla genişler ve en büyük MEB’lere sahip ülkeler arasındadır.
Açık Okyanus olarak ifade edilen, kıyı devletlerinin yetki sınırlarını aştığı bölge, hiçbir ülkeye ait olmayan ve dünyadaki toplam okyanusların yaklaşık yüzde 66’sını kapsar. Burada herkes seyahat edebilir, balıkçılık yapabilir ve arastırma faaliyetlerinde bulunabilir. Ancak koruma altında olan alanların payı yalnızca %1.2 düzeyindedir. 2023 yılında BM tarafından başlatılan Açık Deniz Antlaşması süreci, 2025 itibarıyla 60 ülkenin imzasını çekti ve bu alanı daha güvenli hale getirmek amacı taşıyor.
News
