Görüşme sonrasında Beyaz Saray’dan ayrılırken Trump’ın Erdoğan’a eşlik ettiği anlar ve basın önündeki kısa yanıtlar, iki ülke arasındaki dinamikleri bir kez daha gözler önüne serdi. Kamuoyuya yansıyan açıklamalarda, iki saatten uzun süren temasın yüzeyde kalacak sonuçlar doğurmadığı yönünde uzman değerlendirmeleri öne çıktı.
Güvenlik ve savunma konularında ise sıkça gündeme gelen meseleler, yeni şartlar etrafında yeniden şekillenme ihtiyacını gösterdi. Güvenlik Politikaları Araştırmacısı Burak Yıldırım, ABD ile yürütülen müzakerelerde sürekli yeni önkoşulların karşı karşıya getirildiğini belirtti. Perspektifin değiştiğini söyleyen Yıldırım, Rus yaptırımları meselesinin yeniden gündeme geldiğini ve F-35 programına dönüşün zorluklar içerdiğini vurguladı. Şu tespitleri paylaştı: uçakları üretici olarak geri almak ile teslim etmek arasında farklı zorluklar bulunuyor; Avrupalı üreticilerle doldurulan boşluk, proje sözleşmesinin yenilenmesi ve ABD’de yeni mevzuatın kabulüyle mümkün olabilir. Bu durumda Türkiye’nin müşteri konumunda kalması gerektiğini belirtti ve bu durumun Heybeliada ve Rusya’ya yönelik yaptırımlarla bağlantılı olabileceğine işaret etti.
F-16 ve KAAN belirsizliği başlığı altında Yıldırım, Türkiye’nin gönlünde yatan seçeneğin KAAN motorlarıyla ilerlemek olduğunu, ancak bunun ABD tarafından olumsuz karşılandığını ifade etti. KAAN’ın Türkiye için daha stratejik olduğu görüşünü paylaşan Yıldırım, bu yeni yaklaşımın F-16 konusunu yeni bir belirsizlik boyutuna taşıdığını söyledi. Ayrıca mühimmat alımının da kritik olduğuna dikkat çekti; 1000’den fazla mühimmatın bu adımla ilişkilendirilebileceğini vurguladı.
CAATSA ve Halkbank dosyası başlıklı değerlendirmede Trump’ın yaptırımlar konusundaki tutumunun netleşmediğini belirten Yıldırım, kongre bypassı gibi konuların ABD iç politikasıyla ilintili olduğuna dikkat çekti. Erdoğan’ın büyük tavizler karşılığında bu süreçte ilerlemenin hedeflendiğini kaydetti. Halkbank dosyasına ilişkin olarak ise ABD iç hukuku çerçevesinde kapatmanın kolay olmadığı görüşünü paylaştı; bir anlaşmanın, dosya mahkeme aşamasına gelmeden önce mümkün olabileceğini ifade etti.
Heybeliada Ruhban Okulu konusuna dair ise Yıldırım, konunun Türkiye için hassas bir mesela olduğunu belirtti. AB adaylığı sürecinin bir parçası olarak bakılan bu meselede Yunanistan’ın Batı Trakya Türklerine dair tutumunun belirleyici olacağını ifade etti. Patrik’in ekümeniklik iddiasını güçlendirebilecek adımların Türkiye tarafından asla kabul edilmeyeceğini yinelerken, bu okulu Türk milli eğitimine bağlı olarak açmanın önemli olduğunun altını çizdi.
Ticaret dengelerindeki değişim ise Erdoğan’ın ABD ziyareti öncesinde yapılan gümrük tarifesi değişikliklerinin ticaret akışını Türkiye aleyhine kaydırabileceği endişesini gündeme getirdi. Yıldırım’a göre, ABD’ye yapılacak zirai ithalatında artış, yerli üreticiyi zorlayabilir ve çelik ihracatındaki rekabet gücünü düşürebilir; net etki olarak iki ülke arasındaki dış ticaret fazlasının Türkiye aleyhine bozulabileceğini ifade etti.
Kamuoyunun cevap beklediği sorular zirvenin ardından da gündemdeki yerini koruyor. F-35 programı ve ödenen para karşılığında teslimatın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, ABD’den talep edilen F-16 uçak ve yedek parçalarının durumunun netleşipleşmeyeceği, CAATSA yaptırımlarının kaldırılıp kaldırılmayacağı ve Halkbank davasının sonuçları gibi konuların yanıtı merakla bekleniyor. Ayrıca Heybeliada Ruhban Okulu, Boeing alımları ve ticari dengelerdeki değişim gibi başlıklar da kapsamlı olarak tartışılıyor.
Ek bilgilendirme için öne çıkan sorular arasında şu başlıklar sıralanıyor: F-35 programının geleceği, Yeni F-16 alım anlaşması, CAATSA yaptırımlarının durumu, Halkbank davasının seyri, Heybeliada Ruhban Okulu’nun durumu, Boeing siparişleri ve ABD ile Türkiye’nin olası ekonomik kazanç dengesi.
News
