Görüntüleme uçsuz bucaksızında, James Webb Uzay Teleskobu şimdiye kadarki en şaşırtıcı ötegezegen keşiflerinden birini gün yüzüne çıkardı. Bu gezegen, limon şeklini andıran formu ve alışılmamış atmosferiyle bilim dünyasını büyüledi. Yıllardır Güneş Sistemi dışı gezegenleri inceleyen bilim insanları için sürprizlerle dolu bir bulguyla karşı karşıyayız. PSR J2322-2650b adı verilen bu cüretkar keşif, mevcut tüm tanımları yeniden yazdırıyor. Gezegenin oluşum sürecine dair net bir açıklama henüz bulunmuyor.
ÖLÜ YILDIZIN PEŞİNDE GİDİYOR PSR J2322-2650b, Jüpiter kütlesine yakın bir büyüklükte ve bir pulsarın etrafında dönüyor. Pulsar, yaşamını yitirmiş bir yıldızın çekirdeğinden yayılan güçlü radyasyon jetleriyle uzayı adeta tarıyor. Bu tür sistemler, astronomlar için eskiden beri yabancı değildi; pulsarların çevresinde de ötegezegenler keşfedilmişti. Ancak bu gezegeni ayrı kılan başka bir unsur var.
ŞEKLİ LİMON GİBİ PSR J2322-2650b, küresel olmayan bir yapıya sahip ve güçlü yerçekimi nedeniyle uzunca bir biçimde sıkışmış durumda. Limon veya Amerikan futboluna benzer görünümü, yıldızına olan aşırı yakınlığından kaynaklanıyor. Gezegen, pulsara yalnızca yaklaşık 1.6 milyon kilometre mesafede dönüyor; Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin yalnızca yüzde biri kadar. Bu kısa mesafe nedeniyle bir turu yalnızca 8 saat sürüyor.
DAHA ÖNCE GÖRÜLMEMİŞ BİR DURUM Bilim insanlarını en çok şaşırtan ise gezegenin atmosferi oldu. James Webb’in gözlemleri, atmosferin büyük ölçüde helyum ve karbondan oluştuğunu gösterdi. Pek çok ötegezegenin atmosferinde su buharı, metan ya da karbondioksit baskın olsa da bu gezegende moleküler karbon baskın çıktı. Araştırmacılar, atmosferde karbon isinden oluşan bulutlar bulunduğunu belirtiyorlar ve bu bulutların yoğunlaşarak elmas yağmuruna yol açabileceğini öne sürüyorlar.
KAVURUCU SICAKLIKLARA SAHİP Gezegen, yıldızına kilitli bir konumda bulunuyor; bir yüzü sürekli pulsara bakarken öteki yüzü hiç ışık görmüyor. Aydınlık tarafın sıcaklığı günlerce 2000 dereceyi aşarken karanlık yüz ise yaklaşık 650 dereceye kadar düşüyor. Böyle uç sıcaklık farkları, atmosferde karbonun baskınlığına yol açıyor ve bu şartlarda oksijen ile azotun neredeyse tamamen eksik olduğu görülüyor. Mevcut gezegen oluşum modelleriyle bu durum örtüşmüyor ve bilim insanlarını yeni kuramsal yaklaşımlara yönlendirecek nitelikte.
News
