İlk bakışta zihin kapasitesi gençlikte zirve yapıyor gibi görünse de, güncel bulgular bu düşünceyi sorguluyor. Araştırmalar, 60’lı yaşların başında genel zihinsel işlevlerin en üst seviyeye ulaştığını, 65 yaşından sonra bu seviye yavaş yavaş düşmeye başladığını gösteriyor. 75’ten sonra bu düşüş daha belirgin hâle geliyor. Aynı süreçte bazı kişilik özellikleri ise yaşla birlikte farklı bir gelişim eğilimi sergiliyor; örneğin vicdanlılık 65, duygusal istikrar ise 75 yaşlarında en yüksek değerlerine çıkıyor.
Intelligence dergisinde yer alan çalışmada yer alan 16 temel psikolojik özellik analiz ediliyor; muhakeme yeteneği, hafıza kapasitesi ve kişilik boyutları bu analiz kapsamında inceleniyor. Büyük beş olarak bilinen kişilik özellikleri —açıklık, vicdanlılık, dışadönüklük, uyumluluk ve nevrotiklik— bu değerlendirme için önemli bir çerçeve sunuyor. Veri analizi, zihinsel yetkinliğin 60 yaş civarında zirveye yakın bir konumda kaldığını, ardından 65 yaşından itibaren hafif bir düşüşe geçtiğini gösteriyor. Ancak bu düşüşün, zihinsel verimlilikte belirgin bir gerileme anlamına gelmediğini ifade eden bulgular da mevcut. Bu durum, bilgi işleme becerilerinin 65 yaşına kadar nispeten sabit kaldığını vurguluyor.
Uzun yıllar boyunca zihin kapasitesinin 20’li yaşlarda en üst seviyeye çıktığı düşüncesi hâlâ tartışılıyor. Heidelberg Üniversitesi’nden Mischa von Krause, bir milyondan fazla kişinin çevrimiçi yanıt sürelerini inceleyen çalışmasında, bazı bilişsel işlevlerin 60’lı yaşlardan sonra yavaşlamaya başladığını bulmuş olsa da bunun kullanım amacına bağlı olarak değişebileceğini ifade ediyor. Von Krause ayrıca bilgi işleme hızının 65 yaşına kadar sabit kaldığını belirtiyor. Öte yandan UniDistance Suisse’ten Anthony Strittmatter’ın profesyonel satranç oyuncuları üzerinde yaptığı araştırma, zihinsel zirvenin 35–40 yaş aralığında olabileceğini gösteriyor; ancak bu durum, özel bağlama bağlı olarak değişkenlik gösteriyor.
Bu çalışmaların ortak mesajı, insan zihninin düşündüğümüzden çok daha uzun süre dayanıklı, dengeli ve esnek kalabildiğini gösteriyor. Zihnin gençlikten bağımsız olarak farklı yaşlarda da güçlü kalabileceğini ortaya koyuyorlar.
News
