Xinhua’nın haberine göre, Çin’in Çang’ı-5 keşif aracı tarafından toplanan toprak örnekleri, bilim insanlarının Ay kabuğu oluşumu ile ilgili önemli yeni bulgular elde etmesine olanak tanıdı. Bu çalışmalar, iki safhalı Ay kabuğu oluşum teorisinin aksine, süregeldiğine işaret eden bir erken kabuk oluşum teorisi geliştirilmesine yardımcı oldu.
Pekin’deki Çin Yer Bilimleri Üniversitesi’nden Vang Şuiciong liderliğindeki araştırma ekibi, Çang’ı-5’in getirdiği Ay yüzeyi regoliti örneklerinde yaptığı incelemelerde, anortozit parçasının daha fazla magnezyum ve demir içermesi nedeniyle “magnesian-suite” olarak adlandırılan kayalarla benzer özellikler taşıyan eriyik keşfetti. Ekip, bu bulguların Ay anortozitinin ve magnezyum-demir içerikli kayaların ana kaynağı olan magmanın eş zamanlı olarak oluştuğuna dair doğrudan kanıt sağladığını vurguladı.
Araştırmada elde edilen jeokimyasal ve termodinamik hesaplamalar, bu eriyik parçasının ana magmasının Ay’ın üst mantosundan geldiğini ve erken kabuk oluşumunun hâlâ devam eden bir süreç olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar, magma okyanusunun soğuma süreci esnasında yer çekimsel dengesizliklerin üst mantoda küçük ölçekli altüst hareketleri tetiklediğini, ardından gelen büyük ölçekli manto hareketlerinin meydana getirdiği basınç azalmasının alt mantonun erimesine yol açtığını belirtti.
Bu çalışma, altüst hareketlerinin neden olduğu yerel küçük ölçekli üst manto erimesinin, Ay’ın ilkel kabuk oluşumu ile kabuğun ikincil tekrar oluşumu süreçlerinde kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Geleneksel magma okyanusu modeli, magma okyanusunun soğuması sırasında ilk aşamada plajiyoklazın (magma kayalarında bulunan bir mineral) yüzerek bir araya gelmesiyle ilkel Ay kabuğunun oluştuğunu, ikinci aşamada ise mantonun ters dönmesi ve erimesi sonucu magnezyum-demir içerikli kayaların ortaya çıktığını ve Ay kabuğunun yeniden oluştuğunu öne sürmektedir.
Önceki çalışmalar, esas olarak plajiyoklazdan oluşan Ay anortoziti ve “magnesian-suite” kayalarının neredeyse aynı dönemde meydana geldiğini, dolayısıyla “ilkel ve ikincil” Ay kabuğu oluşumlarının devam eden bir süreç olabileceğini göstermiştir. Ancak bu süreci destekleyen mekanizmalar henüz tam olarak aydınlatılamamıştır.
News
