Çin liliği olarak da anılan ve dünyanın en pahalı olarak bilinen Yeşim Lahana heykeli, tek bir blok halinde oyulmuş yeşim taşından yükseliyor. Yaklaşık 18,3 santimetre yüksekliğe sahip olan çalışma, yapraklarının arasına gizlenmiş çekirge ve ağustos böceği işaretleriyle canlılık kazanıyor. Heykel, taşın doğallığını damarlar halinde kullanmasıyla ustalığın en dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Küçük boyutuna rağmen Yeşim Lahana, müzede özel bir sergi alanına sahip ve ziyaretçiler için önemli bir marka haline gelmiş durumda.
Müze yönetimi, eserin dünyanın dört bir yanına “önerilen ziyaretler” için belirli tarihleri duyurarak hayranlarını bilgilendirmeyi sürdürüyor. GÖRMEK İSTEYENLER UZUN KUYRALAR OLUŞTURUYOR Etkileyici görseli ve ışık altında gösterimiyle ilgi çeken eser, müze ziyaretçilerinin fotoğraf karelerini süsleyen başlıca objelerden biri haline gelmiştir. Tayvanlı ziyaretçi Chloe Wang, “Gerçek ışık altında fotoğraflardan çok daha büyüleyici görünüyor” diyerek eserin büyüsünü vurguluyor. Lahana figürü günümüzde peluş oyuncaklardan hediyelik eşyalara kadar geniş bir ürün yelpazesine ilham kaynağı oluyor ve müze mağazasında en çok talep görenler arasına giriyor.
İMPARATORLUKTAN GÜNÜMÜZE UZANIYOR Ulusal Saray Müzesi’nin büyük bölümü gibi Yeşim Lahana da bir zamanlar Pekin’deki Yasak Şehir’de bulunuyordu. Çin İç Savaşı sırasında koleksiyonun büyük kısmı Tayvan’a taşınırken, bu lüks lahana da gümüşi geçmişiyle birlikte oraya getirildi. Tayvan’da aynı eserin iki farklı versiyonu daha görülebilirken, Pekin ve Tianjin’de benzer yeşim lahanaları da sergileniyor. Eserin dünya çapında bu kadar ilgi görmesinin ardında çeşitli açıklamalar bulunuyor. Sanat tarihçisi Hsu Ya-hwei, yapının cazibesini “malzemenin doğal ışıltısı ve usta el işçiliğinin birleşimi” olarak açıklıyor. Ayrıca eser, tarihsel olarak kadın saflığı, doğurganlık ve bereket temalarıyla bağlandırılıyor; yapraklar arasındaki böcek figürlerinin çocukları simgelemesi de popülerliğine katkıda bulunan öğelerden biri.
POPÜLER AMA OLUKÇA GİZEMLİ Lahananın kimin sipariş ettiği, hangi usta tarafından yapıldığı ya da ilk sahibinin kim olduğu hâlâ gizemini koruyor. Qing Hanedanlığı’nın yıkılmasından sonra Yasak Şehir’de emaye kap içinde saklanan bu eserin 1928’de Pekin Saray Müzesi’nde sergilenmeye başlamasıyla halkın ilgisini çekmesi hız kazanmıştı. 1930’larda Japon işgali korkusuyla birçok saray hazinesi gibi o da ülke içinde saklandı. 1965 yılında Tayvan’a getirildikten sonra Ulusal Saray Müzesi koleksiyonuna katılan lahana, üç yıl sonra posta pullarında yer alarak geniş kitleler tarafından hafızaya kazındı. Bugün müzenin üç büyük hazinesinden biri olarak değerlendiriliyor; diğer iki ünlü eser ise Et Şeklinde Taş ile Mao Kung Ting adlı antik bronz pişirme kaplarıdır. MÜZECİLERDEN İLGİNÇ DEĞERLENDİRME Ziyaretçilerin hayranlığını yitirmediği söylenemez; bazı sanat tarihçileri ise Yeşim Lahana’nın abartıldığını düşünüyor. Eserin ünü, yalnızca tarihsel değerden çok sembolik anlamlarından besleniyor olabilir demek, uzmanlar arasında yaygın bir görüş. Müzenin eski araştırmacılarından Chang Li-tuan, “Bu eser benzersiz, ama tek örnek değil” sözleriyle popülerliğin akademik değerlendirmelerden bağımsız bir dinamik taşıdığını belirtiyor.
LAHANANIN POLİTİK YOLCULUĞU Güvenlik nedeniyle yalnızca özel durumlarda yurtdışına gönderilen eser, 2014 yılında Japonya’daki bir sergide yer aldı. 100. yıl kutlamaları kapsamında 130’tan fazla eserle birlikte Çek Cumhuriyeti’ne götürüldü; Prag’daki sergi sırasında Tayvan hükümeti, “kundaklama ve saldırı” tehdidi içeren anonim bir e-posta aldıklarını doğruladı. Sergi hala yoğun ilgi görüyor. Küratör Ondřej Crhák, eserin Avrupa’da ilk kez sergilendiğini hatırlatarak bu anın nadir bir fırsat olduğunu belirtiyor.
News
