İran, uluslararası enerji taşımacılığında kritik bir noktada yeni bir geçiş sistemi üzerinde çalıştığını duyuruyor. Kandil hatlarında artan gerilimin gölgesinde, Orta Doğu dışındaki 8 ülkeye Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş izni verebilme amacıyla ham petrol ticaretinin Çin yuanı üzerinden yapılmasına yönelik şartlar masada tutuluyor. Bu yaklaşım, küresel enerji akışında “açık ve belirli kurallar altında sıkı takiple güvenli geçiş” vizyonunu öne çıkarıyor.
ABD ile Çin arasındaki çekişmenin enerji hattında yumuşatma veya kısıtlama açısından doğrudan bir etkisi olması beklenirken, İran’ın deniz trafiğini yeni bir kontrol sistemiyle yönlendirme çabası dikkat çekiyor. Çalışmaların kilit noktası, bazı ülkelerin bu şartı benimsemesi halinde boğaz üzerinden yapılan ticaretin nasıl izleneceği ve onay sürecinin nasıl işleyeceğidir.
ACİL bir not olarak, bazı ülkelerin bu koşulları teknik olarak kabul ettiği yönündeki haberler, sahadaki hareketliliği artırıyor. Pakistan ve Hindistan da dahil olmak üzere belirli gemilerin İran kıyılarına yakın geçişlerle boğazı güvenli biçimde aşabildiği rapor ediliyor. Bu seferberlik, İran donanmasının özel izniyle yürütülen operasyonlar olarak kaydediliyor.
Analistler, İran’ın dron ve füze saldırılarından çok, müttefiklerine özel koridorlar açarak bir tür siyasi kontrol sitemi kurduğunu savunuyorlar. CSIS Asya Denizcilik Şeffaflık Girişimi uzmanı Harrison Prettet, kıyı rotasının kullanımının belirli gemilere önceden onay verilmesiyle bağlantılı olduğunu ifade ediyor. JP Morgan Analisti Natasha Caneva ise bu durumun, İran ile yapılan siyasi tavizler sonucunda fiili bir boğaz kontrol sistemi yarattığını belirtiyor.
ÇİN’in kaygıları, yuanın küreselleşmesini hızlandıracak bu adımın uluslararası denge üzerinde beklenenden daha temkinli bir etkisi olabileceği yönünde. Wang Yiwei gibi Çinli uzmanlar, bu stratejinin kesinlikle izolasyon yerine daha geniş jeopolitik gerilimi tetikleyebileceğini dile getiriyor. SCMP’daki anonim kaynaklı bir diplomatik analist, küresel petrol piyasalarının büyük bölümünün yuan üzerinden fiyatlanmadığını hatırlatarak, İran’ın talebine boyun eğen ülkelerin veya şirketlerin ABD ve İsrail tarafından sıkı siyasi-ekonomik yaptırımlarla karşılaşacağını vurguluyor.
News
