Her yıl milyonlarca kişiyi etkileyen zatürre, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen bir enfeksiyondur. Uzmanlar, hayati tehlike doğurabilecek durumlardan korunmada en etkili yolun aşı olduğunu vurguluyorlar. Ancak aşının etkili olabilmesi için doğru zamanda yapılması ve risk gruplarının bilinmesi gerekliliği de önem taşır.
En çok kimler risk altında? Dünya Sağlık Örgütü’nün 2021 verilerine göre alt solunum yolu enfeksiyonları, bazı yaş gruplarında ölüm nedenleri arasında öne çıkmaktadır. Özellikle 5 yaş altı çocuklar, 65 yaş üstü yetişkinler, kronik hastalıkları olanlar, yeterli beslenemeyenler, hijyen koşulları yetersiz olanlar ve sağlık hizmetlerine ulaşamayan düşük gelirli ile göçmenler risk altındadır. Basit önlemlerle korunmak mümkün Aşının yaygınlaştırılması, riskli grupların korunması, bağışıklığın güçlü tutulması, hijyen ve yaşandığı ortamın havalandırılması gibi basit adımlar, hastalığın ortaya çıkışını engelleyebilir ve bu sayede ölüm ile iş gücü kaybı azaltılabilir. Türk Toraks Derneği, özellikle risk grubundaki kişilere aşı yaptırılmasını önermektedir. 65 yaşın altındaki kişilerde veya herhangi bir hastalığı olmayanlarda zatürre aşısı gerekebilir, ancak ek risk faktörü bulunmayan çocuklarda da aşı tekrarı gerekebilirlik durumuna göre değerlendirilebilir.
İklim krizine dikkat İklim değişikliğiyle birlikte bazı hastalıkların şiddeti ve sıklığı artmaya devam etmekte, zatürre ise milyonlarca insanı tehdit eden bir enfeksiyon olarak kalmaktadır. Bu durum, solunum yoluyla bulaşan hastalıkların yükünü ve salgın riskini artırmaktadır. Sigara ve hava kirliliği de önemli tetikleyiciler arasında yer alır: Dış ortam hava kirliliğine maruz kalan yaşlılar ve evlerinde yemek pişirme/ısıtma için kirli yakıt kullanan çocuklar savunmasızdır. Yakın dönemde, 65 yaş üzeri yetişkinler arasında zatürre ölümlerinin önemli bir kısmı hava kirliliği ile sigara içiminin etkileşiminden kaynaklanabilir.
KİMLERE ÖNERİLİR? Zatürre aşısını mutlaka yaptırması gerekenler şu gruplardır: 65 yaş üstü kişiler ve yüksek riskli kronik hastalıklar (astım, KOAH, kalp hastalığı, kronik böbrek yetmezliği, diyabet gibi) bulunanlar; ayrıca bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaç kullanan hastalar ve dalağı alınmış kişiler. İki çeşit aşı vardır: konjuge 13 suş içeren aşı ve polisakkarit 23 suş içeren aşı. Özellikle ileri yaşta ve kronik hastalık durumlarında önce konjuge aşı uygulanır, ardından polisakkarit aşı 5-6 yıl sonra tekrarlanabilir ya da tek başına konjuge aşı ömür boyu uygulanabilir.
Pandemideki rol Zatürre, bakteriyel, viral ve fungal kökenli enfeksiyonlar nedeniyle ortaya çıkabilir. Covid-19 ile ilişkili ölümlerin büyük kısmı alt solunum yolu enfeksiyonu kaynaklıdır. Aşılama, sağlık hizmetlerine erişim ve farkındalık arttıkça zatürreye bağlı ölümlerde azalma gözlemlenmiştir.
Çok tehlikeli bir hastalıktır Türk Toraks Derneği’nin uzmanları, zatürrenin özellikle ileri yaşta olanları, kronik hastalık taşıyanları ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişileri tehdit eden ciddi bir enfeksiyon olduğunu vurgular. Akciğerler kadar kalp sağlığını da etkileyebilen bu enfeksiyon, çeşitli komplikasyonlara yol açabilir.
News
