İran’da Başörtüsü Tartışmaları ve Gösteriler
22 yaşındaki Mahsa Amini’nin zorunlu başörtüsü kuralını ihlal ettiği gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra hayatını kaybetmesi, 17 Eylül 2022’de İran’da geniş çaplı gösterilerin patlak vermesine sebep oldu. Bu olay, ülkede tarih boyunca yaşanan en uzun ve en yoğun protestoların başlangıcını simgeliyor. Özellikle başkent Tahran’da, başörtüsü kurallarına uymayan kadınların sayısının artması dikkat çekiyor.
Mahsa Amini, 13 Eylül 2022’de memleketi Sakkız’dan Tahran’a geldiğinde, “ahlak polisi” olarak bilinen İrşat devriyeleri tarafından zorla gözaltına alındı. “Başörtüsü kurallarına uymadığı” iddiasıyla karakola götürülen Amini, burada aniden rahatsızlandı ve hastaneye kaldırıldı. Üç gün süren tedavi sürecinin ardından, 16 Eylül’de hayatını kaybetti. Bu olay, toplumda büyük bir infial yarattı ve birçok siyasetçi ile sanatçı tarafından derin bir üzüntü ve öfkeyle karşılandı.
Tepkiler, Amini’nin cenazesinin 17 Eylül’de memleketi Sakkız’da toprağa verilmesiyle birlikte sokaklara taştı. Göstericiler, Mazenderan eyaletinin merkezi Sari’de bir kamu binasının duvarından devrim lideri Humeyni ve İran lideri Ali Hamaney’in posterlerini indirirken, bu görüntüler sosyal medyada hızla yayıldı.
Protestolar sırasında 500’den fazla gösterici ve yaklaşık 70 güvenlik görevlisinin yaşamını yitirdiği bildirildi. İran hükümeti, bu eylemleri “düşmanların komplosu” ve “isyan” olarak damgaladı. Eylemler, ülke genelinde sanatçılardan sporculara kadar pek çok ünlü isim tarafından desteklendi. Bu süreçte, ABD, İngiltere ve Avrupa Birliği (AB) gibi Batılı ülkeler, “insan hakları ihlalleri” gerekçesiyle İranlı yetkililere çeşitli yaptırımlar uyguladı.
BİTMEYEN BAŞÖRTÜSÜ TARTIŞMASI
Gösterilerle birlikte zorunlu başörtüsü yasasının esnetilmesi veya tamamen kaldırılması yönündeki tartışmalar yeniden alevlendi. Ancak bu tartışmalar, İran’da yeni değil. 1979 yılında İran Devrimi’nin lideri Humeyni tarafından uygulamaya konulan zorunlu başörtüsü yasası, zaman zaman din adamları arasında bile tartışma konusu olmuştur.
Gösteriler sona erse de, başkent Tahran’da bazı kadınların hala kamuya açık alanlarda, alışveriş merkezlerinde, kafelerde, bankalarda, okullarda ve sokaklarda başlarını örtmemeyi tercih etmeleri dikkat çekiyor. Polis müdahaleleri azalmış olsa da, bazı bölgelerde zaman zaman devam ediyor. Son olarak, 21 Haziran’da, kadın polislerin zorunlu başörtüsü kuralına uymadığı gerekçesiyle iki genç kıza fiziksel şiddette bulunduğuna dair görüntüler geniş bir tepki topladı.
News
