Beyin Çürümesi: Sosyal Medyanın Zararları
Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Aşkın Esen Hastürk, sosyal medyanın gereksiz ve eğlencelik kullanımını ifade eden “beyin çürümesi” kavramının tüm yaş gruplarını etkilediğini vurguladı. Oxford Sözlüğü, 6 aday sözcük arasından 37 binden fazla kişinin katılımıyla yılın kelimesi olarak “beyin çürümesi”ni (Brain rot) seçti. Prof. Dr. Hastürk, sosyal medyayı sadece eğlencelik ve gereksiz içeriklerle kullanmanın, beyin üzerinde nasıl bir etki yarattığını açıklıyor.
Hastürk, “Beyin çürümesi” kavramının ilk duyulduğunda ürkütücü bir ifade olarak algılanmaması gerektiğini, bunun yalnızca bir tanımlama olduğunu belirtti. “Sosyal medyanın kronik olarak kullanılması, insanın entelektüel fonksiyonlarının bozulmasına, hafıza sorunlarına, sosyal yaşamdan kopmaya ve bunun sonucunda izolasyonla birlikte depresif bir tablonun ortaya çıkmasına neden olmaktadır” dedi.
Temel Belirti: Sürekli Telefonla Yaşamak
Sosyal medyanın amacına aykırı bir biçimde kullanılması, beyin üzerinde olumsuz etkiler yarattığını kaydeden Hastürk, şu bilgileri paylaştı:
- Beyin çürümesi, sürekli kaydırma hareketiyle birlikte sosyal medyanın aşırı kullanımı sonucunda entelektüel fonksiyonların ve insan ilişkilerinin gerilemesine yol açan genel bir tablonun popüler ismidir.
- Bu bir tanı olmamakla birlikte bazı davranışlar “beyin çürümesi” yönünden belirti vermektedir.
- Örneğin, sürekli telefonla yaşamak, gözümüzü telefondan ayırmamak, sürekli bildirim kontrolü yapmak ve sosyal medyayı insan ilişkilerimizin ve hobilerimizin önüne koymak, “beyin çürümesi”ne yönelik belirtilerdir.
Hastürk, sosyal medyanın vazgeçilmezliğinin düşünüldüğünde bu durumun birçok kişide yaygın olarak görüldüğünü ifade etti.
Kişilik Gelişimini Olumsuz Etkiliyor
Prof. Dr. Hastürk, “beyin çürümesi”nin tüm yaş gruplarını etkilediğini belirterek, “Özellikle Kovid-19 döneminden itibaren çocuk ve ergen yaş grubunu daha çok etkilemiştir. Bu durum, toplumların geleceğe dair kaygılarını da ön plana çıkarmaktadır. ABD’de 2023 yılında yapılan araştırmalarda, 6-14 yaş grubunda sosyal medya ve telefon bağımlılığının, pandemi öncesinde yüzde 40 iken, sonrasında yüzde 70’lere kadar çıktığı tespit edilmiştir. Ergenlerin çevrim içi bağımlılığının ise 9 saate kadar ulaştığı görülmüştür. Bu durum gerçekten önemli bir sorun teşkil etmektedir. Bu nedenle ‘beyin çürümesi’nden en çok etkilenen yaş grubu ergenlerdir. Ergenlik dönemi, kişilik gelişimi açısından kritik bir dönemdir.” dedi.
Batılı toplumların “beyin çürümesi”nin etkilerini en aza indirmek için çeşitli önlemler almaya başladığını vurgulayan Hastürk, “Sosyal medyada gerçek dışı yaşamlar ve gereksiz videoların çoğalması, ergenlik döneminde sosyal ilişkilerin zayıflamasına ve akran ilişkilerinin azalmasına neden olmaktadır. Bu durum, ergenlik döneminde öğrenilmesi gereken sosyal ve duygusal becerilerin gelişmesini engellemektedir.” ifadelerini kullandı.
Telefon Kullanımına Sınır Getirilebilir
Ergenlik çağındaki çocukların ekran ve telefon bağımlılığının önüne geçilmesi için ailelere önemli çağrılarda bulunan Hastürk, şu tavsiyelerde bulundu:
- Ekran ve telefon bağımlılığını önlemek amacıyla bazı tedbirler ciddi olarak konuşulmalıdır.
- Örneğin, cep telefonu kullanımına 16 yaş sınırı getirilmesi, telefonun ailelerce alınması ve ekran süresi ile kullanım limitleri belirlenmesi gibi önlemler önerilmektedir.
- Aile yemekleri, arkadaş sohbetleri ve eğitim faaliyetleri dışında internetin kapatılması da dikkate alınmalıdır.
Hastürk, “Beyin çürümesi”ne karşı erişkinlerin rol model olmasının büyük önem taşıdığını belirtti. Örnek olabilmek için dengeli bir ekran kullanma süresinin oluşturulması gerektiğini, bunun yanı sıra hobilerin ve insan ilişkilerinin ön plana çıkarılması, yaşam alanlarında cihazsız alanlar ve zamanlar yaratılması gerektiğini vurguladı.
News
