Uyku Apnesi: Belirtileri ve Risk Faktörleri
Toplumda en yaygın görülen uyku bozukluklarından biri olan tıkayıcı uyku apnesi sendromu, Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Figen Özdoğan Yavlal tarafından şöyle tanımlanmaktadır: “Tıkayıcı uyku apnesi, genellikle boğaz bölgesindeki solunum yollarının fiziksel olarak tıkanması sonucu ortaya çıkar ve kendini horlama ve nefes darlığı gibi belirtilerle gösterir. Bunun yanı sıra, uyku apnesinin daha nadir görülen bir diğer tipi olan santral uyku apnesi, beynin solunumu kontrol eden sinyalleri etkili bir şekilde iletememesi nedeniyle solunum durması sorununa yol açar. Santral uyku apnesi genellikle kalp veya sinir sistemi problemleriyle ilişkilidir. Her iki durumda da solunum durması ve oksijen seviyesinin düşmesi, tüm organlar için ciddi bir hayati risk oluşturur.”
Fazla Kilo Uyku Apnesinde Risk Faktörü
Doç. Dr. Yavlal, uyku apnesinin pek çok faktörden kaynaklanabileceğini vurgulayarak, en yaygın nedenler arasında aşırı kilo, yaş, sigara ve alkol tüketiminin bulunduğunu belirtmiştir. Ayrıca, genetik yatkınlığın da bu hastalığın gelişiminde önemli bir rol oynadığını ifade etmiştir. Dr. Yavlal, “Kilolu bireylerde sigara içimi ile artan yağ dokusunun boğaz ve çevresindeki hava yollarını daraltarak solunumu zorlaştırması, ileri yaşlarda uyku apnesine yakalanma riskini artırmaktadır. Alkol, uykuda kasların daha fazla gevşemesine neden olarak solunum yollarının kapanmasına yol açabilir ve bu da apneyi tetikleyebilir. Ayrıca, ailede uyku apnesi öyküsü bulunan bireylerin bu rahatsızlığı yaşama olasılığı daha yüksektir” şeklinde açıklamalar yapmıştır.
Tedavi Edilmezse Kalp Hastalıklarına Zemin Hazırlayabilir
Uyku apnesinin sadece bir uyku sorunu olmadığını belirten Doç. Dr. Yavlal, “Bu durum tedavi edilmediği takdirde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Yüksek tansiyon, kalp hastalıkları, felç ve diyabet gibi rahatsızlıklar uyku apnesi ile ilişkilendirilmiştir. Uykuda meydana gelen solunum durması ya da yavaşlaması, oksijen seviyesinin düşmesine yol açarken, kan damarlarında basınç artışına, gece kalp krizlerine ve inmelere neden olabilir. Sabah ya da gece baş ağrısı ile uyanan hastalarda uyku apnesi sendromu mutlaka sorgulanmalıdır” ifadelerini kullanmıştır.
Unutkanlığa Neden Oluyor
Geceleri yüksek sesle horlamanın, uyku sırasında hava yollarındaki tıkanma ile oluştuğunu vurgulayan Doç. Dr. Yavlal, “Her horlayan kişinin uyku apnesi olmayabilir; ancak horlama ile birlikte diğer belirtiler varsa dikkatli olunmalıdır” diyerek şu bilgileri eklemiştir: “Birçok insan, uykusunda solunumunun durduğunun farkında değildir. Bu durum genellikle kişinin yanında uyuyan bir kişi tarafından fark edilir. Gün boyunca hissedilen yorgunluk ve sabahları bitkin uyanma, uykuda nefesin sürekli kesilmesinden kaynaklanan gecenin bölünmesi ile ilgilidir. Uyku apnesi sendromu olan birey, yeterince uyuduğunu düşünse bile dinlenmiş hissetmez. Ayrıca, uyku apnesi olan kişiler sıkça sabahları baş ağrısı ile uyanabilir; bunun nedeni, uyku sırasında beyne yeterince oksijen gitmemesidir. Uyku apnesi, zihinsel performansı olumsuz etkileyerek, kişilerin gün içinde dikkatlerini toplamakta zorlanmalarına ve unutkanlık yaşamalarına neden olabilir.”
Uyku Testiyle Teşhis Edilebilir
Uyku apnesi tanısı koymak için genellikle bir uyku testi (polisomnografi) yapılmasının gerektiğini belirten Doç. Dr. Yavlal, “Bu test, kişinin uyku sırasındaki uyku evrelerini, solunum durmasını veya yavaşlamasını, oksijen miktarını, bacak hareketlerini, uyku süresini ve kalitesini gösteren kapsamlı bir değerlendirmedir. Test sonuçları, tedavi yöntemleri konusunda da rehberlik sağlamaktadır. Uyku apnesinin tedavisi, apnenin şiddetine göre değişiklik göstermektedir. Bazı durumlarda yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olurken, daha ileri vakalarda tıbbi cihazlar veya cerrahi müdahaleler gerekebilir” diye açıklamıştır.
Ciddiye Alınmalı ve Mutlaka Doktora Başvurulmalıdır
Uyku apnesi sendromuna karşı fazla kilolardan kurtulmanın büyük önem taşıdığını vurgulayan Doç. Dr. Yavlal, “Kişi kilo verdiğinde boğaz çevresindeki baskı azalır ve oksijenin solunum yollarından daha rahat geçmesi sağlanır. Bunun yanı sıra, sigara ve alkol tüketimi de apneyi tetikleyen faktörlerdir. Sırt üstü uyumak, hava yollarının tıkanmasına neden olabilir; yan yatmak ise hava yollarının açık kalmasına yardımcı olur. Uyku apnesi tedavisinde kullanılan bazı cihazlar, uyku sırasında burun ve ağız yoluyla sürekli basınçlı hava göndererek solunum yollarının açık kalmasını sağlamaktadır. Bazı vakalarda cerrahi müdahale de gerekebilir; özellikle burun veya boğazda yapısal bir sorun (geniz eti veya büyük bademcikler gibi) varsa, bu bölgelerin cerrahi olarak düzeltilmesi apneyi hafifletebilir. Uyku apnesi belirtileri gösteren kişilerin mutlaka bir doktora başvurması önemlidir. Zira bu durum tedavi edilmediğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir; ancak doğru teşhis ve tedavi ile kontrol altına alınması mümkündür” diyerek sözlerini tamamlamıştır.
News
