Patates Böceği Üzerine Yapılan Önemli Araştırma
AÜ Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Umut Toprak ve ekibinin gerçekleştirdiği çalışma, dünya çapında saygın bilim dergilerinden biri olan “Proceedings of the National Academy of Sciences”ta (PNAS) yayımlandı. Bu araştırma, sağlık alanında önemli bulgular sunarak, birçok insanı ilgilendiren hastalıkların anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.
Prof. Dr. Toprak, AA muhabirine yaptığı açıklamada, 2014 yılından bu yana MOLEN’de böcekler üzerinde detaylı çalışmalar gerçekleştirdiklerini belirtti. Karaciğer yağlanması, obezite ve diyabet gibi sağlık problemlerinin yaygınlığının göz önüne alındığında, bu hastalıkların tedavisinde fare, sıçan ve sirke sineği gibi model organizmaların sıklıkla kullanıldığını ifade etti. Bu canlıların yağ biriktirme ve yakma kapasitelerinin yanı sıra, uygulanan herhangi bir moleküle karşı gösterdikleri tepki ve durum tespitinde de önemli veriler sağladığını vurguladı.
Patates Böceği ve Kış Uykusu
Prof. Dr. Toprak, patates böceklerinin kış uykusuna yatan canlılar olduğunu belirterek, “Patates böcekleri, yaklaşık altı ay boyunca hiç yemeden içmeden toprak altında kışı geçirebiliyorlar. Bu süreçte, ‘Acaba bu canlılar altı ay boyunca nasıl hayatta kalıyor?’ sorusunu sorduk. Araştırmamız, bu canlıların önceden biriktirdikleri yağların, bu süre zarfında temel enerji kaynağı olduğunu ortaya koydu.” dedi.
Yapılan analizlerin, patates böceğindeki lipit metabolizmasıyla ilişkili genlerin, insanlarda da benzer şekilde bulunduğunu gösterdiğini belirten Toprak, “Buradan hareketle, insanlar neden lipidi yakma konusunda zorluk yaşıyor, neden karaciğer yağlanması veya obezite gibi hastalıklara yakalanıyor sorularını araştırmaya başladık.” ifadelerini kullandı.
Şeker-Yağ İlişkisi
Toprak, araştırmanın önemli bulgularından birinin de patates böceklerindeki şeker-yağ ilişkisi olduğunu belirtti. “Böceklerin besinlerdeki yağların yanı sıra, şekerden elde ettikleri yağları da biriktirdiklerini tespit ettik. Patates böcekleri, patates bitkisinin yapraklarındaki yoğun şeker miktarını kullanarak, bu şekeri lipit üretiminde değerlendiriyor.” dedi.
Toprak, “Bu bulgular, insanda ve diğer memeli modellerde yağ sentezinde şekerin bir kaynak olarak kullanılabileceğini gösteriyor. Dolayısıyla, besinlerin şeker içeriği, yağlanma açısından dikkate alınması gereken önemli bir parametredir.” şeklinde konuştu.
Kış Mevsiminde Yağlanma ve Hayatta Kalma
Prof. Dr. Toprak, kış mevsiminde insanların yağ oranlarındaki artışın kilo problemlerine yol açtığını vurguladı. Ancak birçok canlı grubunda yağlanmanın “hayatta kalma mücadelesi” anlamına geldiğini belirterek, “Patates böceğinde de bunu ispatladık. Sonbaharda, ışıklanma süresinin ve şiddetinin düşmesiyle birlikte, bu böcekler aşırı miktarda yağlanıyor. Yağlanmada rol alan genler, bizim bulduğumuz genlerle benzerlik gösteriyor.” dedi.
Obezite ve Sağlık Sorunlarının Anlaşılması
Patates böceklerinin potansiyelinin oldukça yüksek olduğunu vurgulayan Toprak, bu canlıların yağ biriktirme ve yakma mekanizmalarının anlaşılmasının, insanlardaki karaciğer yağlanması ve obezite gibi sağlık sorunlarını çözme ve bu hastalıkların biyokimyasal arka planını anlama açısından son derece önemli olduğunu ifade etti.
Toprak, “Özellikle yağ yakma mekanizmalarında rol alan kilit genler mevcut. Glukagon gibi peptitler üzerinden zayıflama veya yağ yakımı ile ilişkili önemli çalışmalar yürütüyoruz. Deney model hayvanları kullanarak, böcekten elde edilen benzeri bir peptitin, memeli modellerde yağlanmayı azaltma potansiyelini araştırıyoruz.” dedi. Prof. Dr. Toprak, ön denemelerin umut verici sonuçlar gösterdiğini de sözlerine ekledi.
News
