Öğretmenlerin Deepfake Kurbanı Olması
Bir yıl öncesine kadar Busan’da mutlu bir öğretmenlik hayatı süren Lee Ga-eun, şimdi sekiz yaşındaki oğlunun sarılmalarıyla teselli bulmaya çalışıyor. Mart ayında, öğrencilerinden biri ona, kendi yüzünün bir başka kişinin çıplak bedenine monte edildiği bir fotoğraf gösterdi. Bu görüntü, deepfake teknolojisiyle oluşturulmuştu ve yaklaşık 1.200 üyesi olan bir Telegram kanalında yayımlanmıştı. Etiketler arasında “öğretmeni rezil et” ibaresi dikkat çekiyordu. BBC muhabiri Hyojung Kim ile konuşan Ga-eun, adının gizli kalmasını isteyen öğretmenlerden biri olarak, bu olayın öğrencileri tarafından görüldüğüne inanıyor. “Bana baktıklarında, acaba bu fotoğrafı gördüler mi, beni incelemek için mi bakıyorlar diye düşünüyorum. Onların gözlerine bakamıyorum, ders anlatamıyorum” diyor. Yaşadığı travma nedeniyle yedi aydır raporlu. Ga-eun, “Çocukluğumdan beri öğretmen olmak istiyordum. Şimdi ise depresyon ve kaygı nedeniyle günde beş ilaç içiyorum. Kendimi hala çok çaresiz hissediyorum, işime dönmem zaman alacak.” şeklinde duygularını ifade ediyor.
Benzer bir durumu Gyeonggi’de bir ortaokulda İngilizce öğretmeni olan Park Sehee de yaşadı. Öğrencileriyle iletişim kurduğu bir mesajlaşma uygulamasından alınan fotoğrafları, internetteki bir platforma yüklendi. Bu görüntülerde, Park Sehee’nin yüzü ve tanımadığı bir erkeğin yüzü, cinsel ilişkiye giren iki maymunun bedenine monte edilerek kullanılmıştı. Fotoğrafın altına “Park Sehee oğluyla birlikte” yazılmıştı. Sehee, görüntüyü gördüğü anda nefes almakta zorluk çekti. “Geceleri uyanıp yastığımı yumrukluyordum. Öfkemi kontrol edemiyordum. Oğlumun bile bu işe karıştırılmış olması dayanılmazdı” diye belirtiyor. Sehee, öğrencileriyle güçlü bir bağ kurmuştu ve onları suçlamak istemedi. Eğer suçlu kişi ortaya çıkarsa polise gitmeyeceğini dile getirdi, ancak hiç kimse konuşmadı. Polis, soruşturmayı delil yetersizliği nedeniyle kapattı ve görüntüleri internette yayımlayan kişi hala bulunamadı.
Deepfake Suçları Artıyor
Deepfake, gerçek insanların yüzlerini yapay zeka yoluyla kopyalayarak, bunları başka görüntülerin üzerine empoze etme işlemidir. Deepfake görüntüler kimi zaman sadece şaka veya eğitim amacıyla kullanılsa da, teknoloji özellikle dolandırıcılar ve müstehcen içerik üreticileri tarafından yaygın bir biçimde tercih edilmektedir. Bunun yanında, yapay zeka ile bu tür görüntüleri üretmek son derece kolay hale gelmiştir.
Kore’de deepfake kullanılarak üretilen müstehcen içeriklerin sayısı hızla artmaktadır. Eylül ayında yapılan bir araştırmaya göre, 500’den fazla okul ve üniversite bu tür içeriklerin hedefi olmuştur. Ağustos 2024’te gerçekleştirilen bir ankette, öğretmen ve öğrencilerin yasa dışı bir şekilde deepfake ile manipüle edilmiş görsellerine dair 2.492 vaka kaydedilmiştir. Mağdurlar arasında ilkokul, ortaokul, lise ve hatta anaokulu öğrencileri yer almaktadır. Toplamda 517 kişi etkilenmiştir; bunların 204’ü öğretmen, 304’ü öğrenci ve geri kalanları okul çalışanlarıdır.
Öğretmenini Aşağıla
Resmî şikayette bulunmayanların sayısı oldukça yüksek olsa da, rapor edilen vakalar hızla artmaktadır. 2021 yılında polise bildirilen deepfake içerikli cinsel suç vakası sayısı 156 iken, 2024’te bu rakam 1.202’ye çıkmıştır. 2024 yılı sonunda yayımlanan polis verilerine göre, tutuklanan 682 kişinin 548’i reşit değildir. Yaklaşık 100’ü ise 10 ila 14 yaş arasındadır. Bu yaş grubundaki çocuklar, ülkedeki yasalar gereği yargılanamamakta ve cezalandırılamamaktadır. Öğretmenler, yetkililerin bu konuda yeterince hızlı hareket etmediğini düşünmektedir. Incheon’daki bir lisede öğretmenlik yapan Jihee, X platformunda “öğretmeni aşağıla” etiketiyle paylaşılan kendisini andıran fotoğrafları görünce derin bir şok yaşadı. Jihee, polise başvurmasına rağmen herhangi bir işlem yapılmadığını belirtmektedir. Bunun üzerine kendi araştırmasını yürütmeye karar verdi. Görsellerin hangi sınıfta çekildiğini anlamaya çalıştı, oturma düzenlerini tek tek inceledi ve üçüncü sınıftan bir öğrenciden şüphelendi. Jihee, “Ben mağdurken, delil toplamak için bu görüntülere defalarca bakmak zorunda kaldım. Bu çok acı vericiydi.” diye konuştu. 10 sayfalık bir rapor sunarak polis soruşturması başlattı, ancak yeterli kanıt bulunamadı. Yine de şüpheli öğrenci, başka bir öğretmeni hedef alan bir olay nedeniyle cezalandırıldı.
Öğretmenlere Kaçış Yok
Öğretmenlerin mağdur olması durumunda bile, genellikle ders vermeye devam etmeleri beklenmektedir. Suçlanan öğrenci ise ancak velisinin izniyle uzaktan eğitim alabilmektedir. Ga-eun gibi bazı öğretmenler, sağlık raporu alarak uzak kalmayı tercih ediyor. Ancak bir haftadan uzun süre izin almak istediklerinde okul komitesinden onay almaları gerekmektedir. Başvurular reddedildiğinde, yıllık izin haklarını kullanmak zorunda kalmaktadırlar. Başka bir okula geçiş yapmaları ise yalnızca mart ayındaki rutin tayin döneminde mümkün olabilmektedir. Busan Eğitim Müdürlüğü’nden Kim Soon-mi, “Öğretmenlerin saldırgan öğrenciyle derhal ayrı tutulmasına yönelik bir yasa ya da rehber yok. Sadece, bir öğrencinin ‘başkalarının eğitim hakkını olumsuz etkilediği’ durumlarda sınıfın arka sırasına alınabileceği belirtiliyor.” diyor.
Öğrenciler ‘Şaka’ Olarak Görüyor
Deepfake suçlarının etkileri konusunda öğrencilerin bilinçsiz olduğu gözlemlenmektedir. Aralık ayında, Eğitim Bakanlığı’nın yaptığı bir ankete göre, ortaokul ve lise öğrencilerinin yüzde 54’ü bu suçların işlenme sebebini “sadece eğlence amaçlı” olarak değerlendirmiştir. Ga-eun, bu düşünce tarzının ciddi bir problem olduğunu vurguluyor. Geçen yıl, bir öğrencinin kadın öğretmenlerin tuvaletine gizli kamera yerleştirdiği bir olay yaşandı. Derste bazı öğrencilerin kasıtlı olarak kendisini diğer öğrencilere itmeye çalıştığını, cinsel içerikli şakalar yaptıklarını anlatıyor. Uyarılara rağmen, öğrenciler bu davranışlarını savunmaya devam ediyor. “Şaka yaptıklarını söylüyorlar. Bunu bir suç olarak görmüyorlar.” diyor. 16 yaşındaki Yu Ji-woo, bir arkadaşının deepfake içerikli fotoğraflarının paylaşıldığını öğrendiğinde şaşkınlığa uğramış. “Bu konuda ülke çapında bir eğitim verilmesini beklerdim ama yok.” diyor. Eğitim Bakanlığı’ndan Chung Il-sun, deepfake suçlarını “çok ciddi bir mesele” olarak gördüklerini belirtiyor. “Okullara ve komitelere, bu suçları işleyen öğrencilere karşı taviz verilmemesi ve sert önlemler alınması gerektiğini bildirdik.” diyor. Bakanlık, öğrencilere bunun bir şaka olmadığını, bir suç olduğunu anlatmak için farkındalık kampanyaları düzenlemeye başlamıştır. Ancak kampanyalar, öğrencilerin bu teknolojileri kullanarak yarattığı görüntülerin önüne geçmekte yetersiz kalmaktadır.
News
